Το Ταίναρο το ξέρεις από το σχολείο. «Το νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας», έλεγε η δασκάλα δείχνοντας τον χάρτη. Μόνο που ο χάρτης δεν σου έδειξε ποτέ τον άνεμο. Δεν σου έδειξε τα κύματα να σπάνε λυσσασμένα στα βράχια. Δεν σου ψιθύρισε τους μύθους.
Το ακρωτήριο Ταίναρο, ή Κάβο Ματαπάς όπως το λένε οι ναυτικοί, δεν είναι απλά γεωγραφία. Είναι το σημείο όπου η γη αποφασίζει να τελειώσει. Απότομα. Αλύγιστα. Ποιητικά.
Ανάμεσα σε δύο πελάγη, πάνω σε δύο κόσμους
Στέκεσαι στο μεσαίο πόδι της Πελοποννήσου και νιώθεις τη διχάλα. Από τα αριστερά σε χαϊδεύει ο Μεσσηνιακός. Από τα δεξιά σε δέρνει ο Λακωνικός. Και εσύ στη μέση, στο Ταίναρο της Μάνης, να κοιτάς τη θάλασσα και να μην ξέρεις πού τελειώνει το μπλε.
Διοικητικά ανήκει στη Λακωνία. Ψυχικά ανήκει παντού. Δύο χιλιόμετρα πιο πάνω, το Πόρτο Στέρνες σου θυμίζει ότι κάποτε υπήρχε ζωή εδώ. Τώρα έχει μόνο πέτρα, θυμάρι και σιωπή.
Η Πύλη του Άδη και ο Ποσειδώνας
Οι αρχαίοι δεν ήταν τυχαίοι. Το ακρωτήριο Ταίναρο το ονόμαζαν «Μεταπέα Άκρα» και πίστευαν πως εδώ ήταν η πύλη για τον Άδη. Από εδώ κατέβηκε ο Ηρακλής στον Κάτω Κόσμο. Σε ένα σπήλαιο στα ανατολικά, το ψυχοπομπείο καλούσε τις ψυχές.
Πρώτα λάτρεψαν τον Ήλιο. Μετά ήρθε ο Ποσειδώνας και έστησε το ιερό του. Διάσημο νεκρομαντείο, λένε. Τα ερείπια στέκουν ακόμα. Τα πατάς και ανατριχιάζεις. Όχι από τον αέρα. Από τη μνήμη.
Πειρατές, ναυμαχίες και ρωμαϊκά μυστικά
Στο Ταίναρο η ιστορία δεν κοιμάται. Στα μεσαιωνικά χρόνια έγινε φωλιά πειρατών. Τα καράβια άλλαζαν ρότα μόλις άκουγαν «Κάβο Ματαπάς». Τον Μάρτιο του 1941, στα ανοιχτά του, Βρετανοί και Ιταλοί έγραψαν τη Ναυμαχία του Ταινάρου με αίμα.
Κι όμως, το πιο σιωπηλό θαύμα είναι το Αστέρι της Αριάς. Ένα ρωμαϊκό ψηφιδωτό, καλοδιατηρημένο, δίπλα στην ομώνυμη παραλία. Από τότε που οι Ρωμαίοι έστησαν εδώ ναυτικό σταθμό και πουλούσαν νερό. Ναι, νερό. Γιατί στο Ταίναρο δεν τρέχει σταγόνα. Μάζευαν τη βροχή με υδραγωγεία που ακόμα ψάχνουμε. Τα «αφανή νερά» του Ταινάρου. Μυστήριο μέσα στο μυστήριο.
Ο φάρος που κοιτάει την Αφρική
Δεκαέξι μέτρα πέτρα και φως. Ο φάρος του Ταινάρου, χτισμένος από Γάλλους το 1887, είναι από τους πιο επιβλητικούς της Ελλάδας. Στέκει αγέρωχος, να φωτίζει το πέρασμα.
Από το 1984 είναι αυτόματος. Οι φαροφύλακες έφυγαν. Το 2008 αναπαλαιώθηκε. Κάθε τρίτη Κυριακή του Αυγούστου ανοίγει τις πόρτες του. Την Παγκόσμια Ημέρα Φάρων, μπορείς να ανέβεις. Να δεις την Αφρική απέναντι. Ή τουλάχιστον να φανταστείς ότι τη βλέπεις.
Το μονοπάτι για το τέλος του κόσμου
Στο ακρωτήριο Ταίναρο πας μόνο με τα πόδια. 2,2 χιλιόμετρα μονοπάτι από τα Κοκκινόγεια. Πενήντα λεπτά ανάμεσα σε βάτα, θυμάρι, στουρναρόπετρες και ήλιο που καίει.
Ξεκινάς από τους Αγίους Ασωμάτους. Περνάς την παραλία της Αριάς, χαιρετάς το ψηφιδωτό. Μετά μόνο εσύ, η πέτρα και ο άνεμος. Σκιά πουθενά. Πάρε καπέλο, νερό, και την ψυχή σου έτοιμη.
Η θέα θα σε αποζημιώσει. Όχι γιατί είναι όμορφη. Γιατί είναι αληθινή. Άγρια. Μανιάτικη.
Αν αντέχεις κι άλλο, ψάξε το μονοπάτι για Μιανές στη θέση Σπακωτό. Δυσδιάκριτο, όπως όλα τα σημαντικά στη ζωή.
Το Ταίναρο δεν το επισκέπτεσαι. Το προσκυνάς. Είναι το σημείο που η Ελλάδα τελειώνει και ο μύθος αρχίζει. Είναι το νοτιότερο άκρο της Ευρώπης, αλλά το βορειότερο άκρο της ψυχής σου.
Πήγαινε. Στάσου στον φάρο. Κοίτα το πέλαγος. Και άκου. Αν είσαι τυχερός, θα ακούσεις τον Ηρακλή να επιστρέφει.
Κείμενο-Όμορφη Μάνη
| ΧΑΡΤΗΣ |
