Η Άγνωστη Ιστορία της Μάνης: Από τους Νόμους του Λυκούργου στους Πειρατές του Ταινάρου

Η Μάνη δεν ήταν πάντα η άγρια και περήφανη γη που γνωρίζουμε σήμερα. Η ιστορία της ξεκινά βαθιά στην αρχαιότητα, ως Ταιναρία γη, άρρηκτα δεμένη με τη μοίρα της δωρικής Σπάρτης.

Οι Ρίζες στη Σπάρτη: Όμοιοι, Περίοικοι και Είλωτες

Από τη θέσπιση των νόμων του Λυκούργου και μετά, οι κάτοικοι της χερσονήσου θεωρούνταν Λακεδαιμόνιοι. Ανάλογα με την καταγωγή τους, ανήκαν στις γνωστές σπαρτιατικές τάξεις:

• Όμοιοι: Οι πλήρεις πολίτες-πολεμιστές
• Υπομείοινες: Πολίτες που έχασαν τα δικαιώματά τους
• Περίοικοι: Ελεύθεροι κάτοικοι των γύρω πόλεων
• Είλωτες: Ο δουλοπάροικος πληθυσμός

Οι ελεύθεροι πολίτες της Μάνης στρατολογούνταν κανονικά και πολεμούσαν δίπλα στον σπαρτιατικό στρατό, από τις μάχες κατά των Περσών μέχρι τους εμφύλιους που ακολούθησαν.

Ο Νάβις και η Μεγάλη Ανατροπή: 207 π.Χ.

Σημείο καμπής για τη Μάνη ήταν η άνοδος του Νάβιδος στην εξουσία της Λακεδαίμονος το 207 π.Χ. Καταγόταν από το βασιλικό γένος των Ευρυπωντιδών και η ιστορική αποτίμηση για το πρόσωπό του διχάζει ακόμα.

Για κάποιους ήταν λαϊκός ηγέτης και επαναστάτης που τόλμησε να αφαιρέσει τη δύναμη από τους γαιοκτήμονες και να τη μοιράσει στα φτωχά στρώματα. Για άλλους, ένας αιμοσταγής τύραννος που δήμευσε περιουσίες και έκανε εξοντωτικό πόλεμο στους ολιγαρχικούς.

Η πολιτική του ανάγκασε πολλούς αριστοκράτες να καταφύγουν στα παράλια της χερσονήσου του Ταινάρου.

Η Γέννηση του “Κοινού των Ελευθερολακώνων”

Όταν ο Νάβις ηττήθηκε από τους Ρωμαίους το 195 π.Χ., οι οικισμοί που υποδέχτηκαν τους πρόσφυγες αποσχίστηκαν από τη Σπάρτη. Με την προστασία της Ρώμης, συγκρότησαν μια ανεξάρτητη ομοσπονδία: το «Κοινό των Λακεδαιμονίων».

Μετά τον φόνο του Νάβιδος το 192 π.Χ., το 21 π.Χ. μετονομάστηκε σε «Κοινό των Ελευθερολακώνων». Περιελάμβανε 24 πόλεις συνολικά.

Ποιες ήταν αυτές οι πόλεις; Ανάμεσά τους βρίσκουμε ονόματα που υπάρχουν μέχρι σήμερα:

• Το Γύθειο
• Η Τευθρώνη στη θέση του σημερινού Κότρωνα
• Ο Λάας στο Βαθύ
• Ο Πύρριχος στον Κάβαλο
• Η Καινήπολη στη σημερινή Κυπάρισσο
• Το Οίτυλο και τα Λεύκτρα κοντά στη Στούπα

Πορφύρα, Μάρμαρο και Πειρατές: Η Χρυσή Εποχή

Το Κοινό των Ελευθερολακώνων ευημέρησε μέχρι τα χρόνια του Διοκλητιανού, το 297 μ.Χ. Η δύναμή του βασίστηκε στο εμπόριο της πορφύρας και στα λατομεία μαρμάρου της περιοχής.

Το ακρωτήρι του Ταινάρου όμως είχε και μια άλλη, πιο σκοτεινή φήμη. Από τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου ήταν σημαντικό κέντρο στρατολόγησης μισθοφόρων. Σιγά σιγά εξελίχθηκε σε άντρο πειρατών.

Η πειρατεία έφτασε σε τέτοια έξαρση που ανάγκασε τον Πομπήιο να δώσει αμνηστία σε όσους την εγκατέλειπαν. Διάσημος πειρατής της εποχής ήταν ο ντόπιος Λάχαρης, που θανατώθηκε από τον Μάρκο Αντώνιο.

Οι Λάκωνες Λεγεωνάριοι του Καρακάλα

Στα χρόνια του αυτοκράτορα Καρακάλλα, το 211 μ.Χ., πολλοί Ελευθερολάκωνες κατατάχθηκαν ως λεγεωνάριοι στον ρωμαϊκό στρατό. Η φάλαγγα που σχημάτισαν ονομάστηκε «λακωνική» και έφερε τα σύμβολα και τον οπλισμό της αρχαίας Σπάρτης. Μια απόδειξη ότι το σπαρτιατικό πνεύμα ζούσε για αιώνες.

Πηγή: “Μανιάτες”. Εκδόσεις Ρίζες Ελλήνων