Στα τραχιά βράχια της Μάνης, εκεί που ο αέρας μυρίζει αρμύρα και μπαρούτι, η ιστορία δεν γράφτηκε μόνο στα βιβλία, αλλά πάνω στις πέτρες των πύργων της. Μια τέτοια ιστορία, βγαλμένη από τη φωτιά και το πείσμα των γενιών, είναι αυτή του Πύργου στους Χάρακες, που στέκει μέχρι σήμερα μάρτυρας μιας εποχής όπου η τιμή και η γη κερδίζονταν με το καριοφίλι.
Το Χτίσιμο μέσα στη Φωτιά
Όλα ξεκίνησαν λίγο πριν το 1829. Οι Γρηγορακιάνοι της Κίττας, με το βλέμμα στραμμένο στον στρατηγικό έλεγχο του Κριτηρίου, αποφάσισαν να υψώσουν έναν πύργο-βιγλάτορα. Δεν ήταν ένα εύκολο εγχείρημα. Η γη των Μνιανών ανήκε στους Μιχαλακιάνους της Βάθειας και της Λάγιας, οι οποίοι δεν δέχτηκαν αμαχητί την «εισβολή».
Η πρώτη σύγκρουση ήταν σφοδρή. Οι Γρηγορακιάνοι, όμως, επικράτησαν και ο πύργος υψώθηκε βιαστικά, με την τεχνική της ξερολιθιάς — μια μέθοδος που χρησιμοποιούσαν στη Μάνη όταν ο πόλεμος δεν άφηνε χρόνο για λάσπη και στολίδια. Ο πύργος «Χάρακες» ήταν πλέον γεγονός, μια πέτρινη γροθιά μέσα στην περιοχή.
Από την «Αγάπη» στην Προδοσία
Όπως συχνά συνέβαινε στα μανιάτικα σοϊκά, μετά το αίμα ήρθε η συμφιλίωση, η λεγόμενη «αγάπη». Οι Μιχαλακιανοι άρχισαν να κυκλοφορούν ελεύθερα στον ισθμό και οι σχέσεις φάνηκαν να εξομαλύνονται. Όμως, η ειρήνη στη Μάνη ήταν συχνά μια λεπτή κλωστή.
Σε μια στιγμή εφησυχασμού, οι Μιχαλακιάνοι εκμεταλλεύτηκαν τη φιλοξενία, μπήκαν στον πύργο και, εκδιώκοντας τη φρουρά, τον κατέλαβαν. Το φιτίλι της έχθρας άναψε ξανά, πιο δυνατό από πριν.
Η Μεγάλη Μάχη στα Τριγανιστά
Η 25η Ιουνίου 1829 έμελλε να μείνει στην ιστορία. Η σύγκρουση μεταφέρθηκε στα Τριγανιστά, σε μια μάχη που πήρε διαστάσεις θρύλου. Το σκηνικό περιγράφεται με κομμένη την ανάσα από τα μέλη της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής, που εκείνη την ημέρα έφταναν στο Πόρτο Κάγιο με το πολεμικό πλοίο «Μάρκος Μπότσαρης».
«Μόλις αράξαμε στην αμμουδιά, οι σφαίρες σφύριζαν πάνω από τα κεφάλια μας. Αιτία όλου αυτού του χαλασμού; Ο πύργος Χάρακες που δέσποζε στη γειτονική κορυφή…»
Οι Γάλλοι επιστήμονες, έκπληκτοι μπροστά στο πολεμικό μένος των Μανιατών, αναγκάστηκαν να σκαρφαλώσουν προς το οχυρωμένο μοναστήρι για να βρουν καταφύγιο και να ζητήσουν τη συμβουλή του Επισκόπου των Κακοβουνιωτών.
Η Κληρονομιά
Σήμερα, ο πύργος στους Χάρακες δεν είναι απλώς ένα ερείπιο. Είναι το σύμβολο μιας περιόδου όπου η Μάνη, ακόμα και υπό τη διοίκηση του Καποδίστρια, διατηρούσε τους δικούς της, αδάμαστους νόμους. Είναι μια υπενθύμιση ότι κάθε πέτρα σε αυτόν τον τόπο έχει τη δική της φωνή, αρκεί να ξέρεις να την ακούσεις.
Αν βρεθείτε ποτέ στο Πόρτο Κάγιο, σηκώστε το βλέμμα σας στις κορυφές. Κάπου εκεί, ο πύργος Χάρακες σιωπά, κουβαλώντας πάνω του τα σημάδια από τις σφαίρες του 1829.
Πηγή:
- Δημήτριος Δ. Δημητράκος – Μεσισκλής, ΟΙ ΝΥΚΛΙΑΝΟΙ, Αθήνα 1949
Σχετικό άρθρο:
