“Τερατώδες Αριστούργημα”. Του Γιάννη Ρίτσου

Του Γιάννη Ρίτσου

κι η ερασιτεχνική μπάντα του Τζιοκόντο Μορέττι πούπαιζε κάθε Κυριακή στην παραλιακή πλατεία βάλς του Στράους

κ’ η Ζελίντα γινόταν πολύ όμορφη παίζοντας πιάνο

και κάτω απ’ τις νότες ακούγονταν τα μικρά μωβ βότσαλα πούσε το ελαφρότατο κύμα μιας μαγιάτικης εσπέρας

που μόλις τα χτυ κ’ η τριανταφυλλένια ομπρέλα είταν κάτω απ’ τις φωτογραφίες των δια γερόντων ακριβώς απέναντι στον καθρέφτη

κι ο Βαγγέλης έπεσε απ’ το ποδήλατο κ’ έσπασε το πόδι του κι όταν του τόβαλαν στο γύψο περπατούσε με μια σοβαρή θλίψη που τον έκανε πιο όμορφο ακόμη

τόσο που τα παιδιά το Σαββατόβραδο στο σεργιάνι της προκυμαίας προσπαθούσαν να κουτσαίνουν ευδιάκριτα

και ξυρίζονταν κάθε μέρα για να μεγαλώσουν πιο γρήγορα τα γένεια τους και να κουτσαίνουν λίγο πιο πολύ χωρίς να το δείχνουν

εκείνο τον καιρό ακριβώς αγαπήσαμε τ’ αγάλματα με τα κομμένα πόδια ή χέρια ή το κεφάλι ή τις φτερούγες

και συλλογιόμαστε πώς καβαλάνε τ’ αγάλματα ποδήλατο

κι αν ζεσταίνεται η σέλλα απ’ τα σκέλια τους

κι αν κυματίζουν απ’ το τρέξιμο τα πέτρινα μαλλιά τους

κι αν ξέρουν τι σημαίνει να φοράς τρύπια παπούτσια

κι αν ξέρουν τι σημαίνει ένα κίτρινο πουκάμισο με φιλντισένια κουμπάκια

και πώς θάταν να κάναμε έρωτα μαζί τους κάτου απ’ τις μυγδαλιές στο νησάκι Κρανάη

στην ίδια θέση που μπαρκάρησε ο Πάρις με τη δική μας Ελένη

χωρίς να τους πάρουν χαμπάρι οι δύο μυστηριώδεις φαροφύλακες, ο Μελέτης κι ο Παύλος

γιατί τ’ αγάλματα είναι εκ φύσεως πολύ μουγγά κ’ εχέμυθα και δεν υπάρχει φόβος να σε μαρτυρήσουν στο Γυμνασιάρχη

και το απόγευμα έχουν μια βαθειά συντροφική έκπραση που σε πιστεύεις στη δυνατότητα της ειρηνικής επανάστασης και της αθανασίας […]

Σχόλιο Όμορφης Μάνης

Το παραπάνω απόσπασμα από το «Τερατώδες Αριστούργημα» του Γιάννη Ρίτσου είναι μια συμπυκνωμένη εξερεύνηση της μνήμης, της ομορφιάς που βρίσκεται πέρα από τις συμβατικές αντιλήψεις και της ελπίδας για έναν καλύτερο κόσμο.

Ο ποιητής ξεκινά πλέκοντας ένα χαλί αναμνήσεων από το Γύθειο, όπου συναντώνται η ιστορία («αρχαϊκά Σφαγεία») με την προσωπική εμπειρία (παιδικά παιχνίδια, μουσική, καθημερινές στιγμές). Μέσα από αυτές τις εικόνες, αναδεικνύεται η ικανότητα του Ρίτσου να βρίσκει ποίηση στις πιο απλές λεπτομέρειες της ζωής.

Στη συνέχεια, το κείμενο εστιάζει στην αντίληψη της ομορφιάς, προβάλλοντας πώς αυτή μπορεί να αναδυθεί ακόμα και μέσα από την ατέλεια ή τη θλίψη, όπως στην περίπτωση του Βαγγέλη. Αυτή η «διαφορετική» ομορφιά ασκεί μια παράξενη γοητεία, ωθώντας σε μίμηση και αναζήτηση του μη-συμβατικού.

Τέλος, το απόσπασμα εισάγει μια βαθιά φιλοσοφική διάσταση μέσα από τα αγάλματα. Αυτά τα «κομμένα» ή «άψυχα» αγάλματα γίνονται το όχημα για μια παιγνιώδη αλλά ουσιαστική αναζήτηση της ανθρώπινης φύσης, της αγάπης και της αθανασίας. Η σιωπή και η εχεμύθειά τους συμβολίζουν μια ανθεκτική, ειρηνική δύναμη που εμπνέει την πίστη στην «ειρηνική επανάσταση» και την αιώνια ύπαρξη.

Στην ουσία, ο Ρίτσος μάς προσκαλεί να δούμε τον κόσμο με άλλα μάτια: να εκτιμήσουμε το παρελθόν, να ανακαλύψουμε την ομορφιά στην ατέλεια και να πιστέψουμε στη δυνατότητα ενός μέλλοντος όπου η τέχνη, η ελευθερία και η αλήθεια θα κυριαρχούν.

Από το Λακωνικό Ημερολόγιο 2018.Εκδόσεις Ιδιομορφή