Λάγεια: “Η Απέραντη πυργοπολιτεία στην Μάνη”

Στην άγρια και επιβλητική γη της Ανατολικής Μάνης, σκαρφαλωμένη στις πλαγιές ενός λόφου που ατενίζει το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου, φωλιάζει η Λάγεια, ένα χωριό που μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από σελίδες ιστορικού μυθιστορήματος. Σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρων, η Λάγεια δεν είναι απλώς ένας τόπος κατοικίας, αλλά μια ζωντανή μαρτυρία της πλούσιας και ανυπότακτης ιστορίας της Μάνης.

Οι ρίζες της Λάγειας χάνονται στα βάθη του χρόνου, με κάποιους να υποθέτουν μια σύνδεση με την αρχαία Λα. Η ανάδειξή της σε έδρα επισκοπής κατά τα βυζαντινά χρόνια υπογραμμίζει τη σημασία της ως πνευματικό κέντρο της περιοχής. Ακόμα και το έμβλημα του πρώην Δήμου Λαγίας, ο μυθικός Κέρβερος, φαντάζει σαν ένας άγρυπνος φρουρός της ιστορίας αυτού του τόπου, ίσως παραπέμποντας στις μυστηριώδεις σπηλιές του κοντινού Ταινάρου, που στην αρχαιότητα θεωρούνταν πύλες προς τον Άδη.

Περπατώντας στα στενά, λιθόστρωτα δρομάκια της Λάγειας, ο επισκέπτης αισθάνεται σαν να κάνει ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο. Η παραδοσιακή μανιάτικη αρχιτεκτονική κυριαρχεί, με τους επιβλητικούς πύργους και τα στιβαρά πυργόσπιτα να στέκουν αγέρωχα, σιωπηλοί μάρτυρες μιας ταραχώδους αλλά γεμάτης περηφάνιας ιστορίας. Στην κορυφή του λόφου, οι πολεμικοί πύργοι της ισχυρής πατριάς των Μελάδων δεσπόζουν, θυμίζοντας εποχές συγκρούσεων και ανδρείας. Λίγο πιο κάτω, η μάντρα του Μελά – Γεωργακόγιαννη, ένα ολόκληρο συγκρότημα πυργόσπιτων που χρονολογείται από το 1780, αποκαλύπτει την κοινοτική ζωή και την αμυντική οργάνωση των παλαιότερων χρόνων. Το χωριό καταγράφεται και σε παλαιότερους χρόνους “Επιγραφή” που  στα ” Καρνεάτικα υποδηλώνει κατοίκηση στους ρωμαϊκούς χρόνους , ενώ το συναντάμε στα 1570 στην Έκθεση του Bardo (όπου γίνεται λόγος για πολλές εκκλησίες).

Η κοινωνική ζωή της Λάγειας, όπως και της υπόλοιπης Μάνης, ήταν βαθιά ριζωμένη στο σύστημα των πατριών. Οι Μελάδες και οι Γεωργακόγιαννηδες ήταν από τις πιο σημαντικές οικογένειες που διαμόρφωσαν την ιστορία και την φυσιογνωμία του χωριού. Οι πατριές δεν ήταν απλώς οικογενειακές μονάδες, αλλά πυρήνες κοινωνικής οργάνωσης, που καθόριζαν συμμαχίες, αντιπαλότητες και την ίδια την ταυτότητα των κατοίκων.

Δείτε επίσης

Καρυούπολη: Ιστορία και Παράδοση στη Καρδιά της Μάνης.

Η Καρυούπολη, ένα όνομα που συνδέεται άρρηκτα με την ιστορία και την ιδιαίτερη φυσιογνωμία της Μάνης στη Λακωνία. Αυτός ο τόπος, με τις ρίζες του να χάνονται...

Η πνευματικότητα της Λάγειας αντικατοπτρίζεται στις πολλές της εκκλησίες. Η Αγία Τριάδα, η Φανερωμένη και η Κοίμηση της Θεοτόκου αποτελούν σημαντικά σημεία αναφοράς για την τοπική κοινωνία, συχνά με ιστορική και αρχιτεκτονική αξία. Ο μεγάλος αριθμός αυτών των ναών, καθώς και των πολλών μικρότερων ξωκλησιών διάσπαρτων στην περιοχή,  οφείλεται στην παράδοση των ισχυρών πατριών (“Νικλιάνων”) να χτίζουν και να θρησκεύονται σε εκκλησίες που συνδέονταν με την οικογένειά τους, ενισχύοντας έτσι την παρουσία και το κύρος τους. Αυτές οι πολλές εκκλησίες μαρτυρούν τη βαθιά θρησκευτική πίστη των ανθρώπων αυτού του τόπου.

Ας δούμε μερικές εκκλησίες και την σύνδεση τους με οικογένειες:

Στην καρδιά του χωριού, η πλατεία που φέρει το όνομα “Γιουρούσι”, τιμά τη μνήμη του Γρηγόρη Μελά, ενός ήρωα της περιοχής. Λίγο πιο πέρα, το θρυλικό “Καφενείο του Μπέη” δεν είναι απλώς ένας χώρος για καφέ, αλλά ένα ζωντανό μουσείο, με τους τοίχους του να αφηγούνται ιστορίες μέσα από τις ζωγραφιές, τις φωτογραφίες και τις αναμνήσεις των ανθρώπων που πέρασαν από εκεί.

Η Λάγεια αποτελεί επίσης την πύλη προς το μυθικό ακρωτήριο Ταίναρο, το νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ευρώπης. Εκεί, ο εμβληματικός φάρος στέκει φρουρός στο σημείο όπου η στεριά συναντά τη θάλασσα, ενώ τα ερείπια του αρχαίου ιερού του Ποσειδώνα ψιθυρίζουν ιστορίες για θεούς και μύθους.

Η Λάγεια έχει συνδέσει το όνομά της με σημαντικές προσωπικότητες, όπως ο ιστορικός Ανάργυρος Κουτσιλιέρης και ο γλύπτης Π. Γεωργαρίου. Η μεγάλη σταρ του ελληνικού κινηματογράφου Αλίκη Βουγιουκλάκη είχε καταγωγή από τη Λάγεια, καθώς ο πατέρας της, Ιωάννης Βουγιουκλάκης, καταγόταν από το χωριό. Το χωριό τιμά επίσης τη μνήμη του Παναγιώτη Βλαχάκου, ενός από τους αξιωματικούς που θυσιάστηκαν στα Ίμια.

Στον οικισμό Λάγεια ή Λάγια ανήκουν πολλοί οικισμοί .Παραθέτουμε μερικούς:

Χωραφάκια: Οικισμός στο ΝΑ μέρος.

Μπουχλιόνι : Οικισμός στο Β μέρος (από το πουλί ” μπουχλέος-τσοπανάκος)

Αγριόμαλλος: Χτήμα . Από το όνομα παλαιού ιδιοκτήτη

Πυργούλι: Βόρειος οικισμός της Λάγιας , των Ρικιάνων (Ριτσιάνων, Ρίτσος)

Απέντες: Έχει εγκαταλειφθεί .Στο ΒΑΒ μέρος στο κατηφόρισμα της Λάγιας προς τους ανεξάρτητους οικισμούς  (Σπείρα, Κυπριανός, Δημαρίστικα κλπ) .Εκεί η εκκλησία του 11ου αιώνα , που ήταν βάρδια (=βίγλα) με καταπακτή για τον βαρδιάτορα , είναι ο Άη Νικόλας . Κατ΄άλλους ο Άη Γιάννης. Είναι επάνω στην στροφή -κάθοδο. Το 1995 του πρόσθεσε ο παπάς καμπαναριό στην ΝΔ γωνία , με ντόπιες στσχτιές πέτρες ,τόσο επιτυχημένο που φαίνεται σαν ..να χτίστηκε μαζί με την εκκλησία.[ Θεωρείται στοιχειωμένο μέρος : ” Επέρνα ο Γαλέος που έχανε τα παιδιά του , νύχτα που ερχόνταν από τον Άγιο Κυπριανό . Άκουσε κουβέντα ..Χώνεται στον Άη Νικόλα..Ακούει δίπλα ψίθυρο: “Που θα πάμε να φάμε;”.” Στου Γαλέο, του ματαμαθημένου”.Επερίμενε…Πάει στπίτι του…Ξερό το παιδί του (=πεθαμένο)!! το τέταρτο στη σειρά!”. ] Πηγή: Τοπωνύμια Μάνης Κυριάκος Δ. Κάσσης σελίδα 213

Σήμερα, η Λάγεια μπορεί να έχει λιγότερους κατοίκους από το παρελθόν, αλλά η γοητεία της παραμένει αναλλοίωτη. Είναι ένας τόπος όπου η πέτρα ψιθυρίζει ιστορίες αιώνων, όπου η παράδοση συναντά την άγρια ομορφιά του μανιάτικου τοπίου, προσφέροντας στον επισκέπτη ένα αυθεντικό ταξίδι στην καρδιά της ιστορίας και του πολιτισμού της Μάνης.

Κείμενο-Φωτό Όμορφη Μάνη

Πηγή: Μανιάτικη Αλληλεγγύη

“Οι Νυκλιάνοι” Δημήτριος Β.Δημητράκος-Μεσίσκλης

Διαβάστε ακόμη: Ανάργυρος Κουτσιλιέρης: Ο Φιλόλογος που Φώτισε την Ιστορία και τη Λαογραφία της Μάνης