Ο Καπετάν Λίτσας και η Ηρωική Θυσία στην Οσνίτσανη: Η Ιστορία του Μακεδονομάχου Αντώνη Βλαχάκη

Ανάμεσα στις πιο συγκλονιστικές σελίδες του Μακεδονικού Αγώνα ξεχωρίζει η μορφή του Αντώνη Βλαχάκη, γνωστού ως «Καπετάν Λίτσας». Αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού με πλούσια δράση από τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, ο Βλαχάκης εγκατέλειψε τις σπουδές του στη Γαλλία το 1905 για να ηγηθεί εθελοντικού σώματος στη Μακεδονία, γράφοντας με τους άντρες του θρύλους στα Καστανοχώρια.

Από τα Φάρσαλα στα Καστανοχώρια

Γεννημένος στη Μυρσίνη (Πάνιτσα) Γυθείου στις 12 Οκτωβρίου 1874, ο Αντώνης Βλαχάκης διακρίθηκε από νεαρή ηλικία. Ως λοχίας πυροβολικού πολέμησε στα Φάρσαλα και στο Δομοκό, τιμώμενος με τον Αργυρό Σταυρό του Σωτήρα.

Τον Σεπτέμβριο του 1905, όντας ανθυπολοχαγός, πήρε άδεια για σπουδές στη Γαλλία. Αντ’ αυτού, συγκρότησε σώμα 48 εθελοντών και πέρασε στη Μακεδονία.

• Η σύγκρουση στη Σαρίστανη: Αντιμετώπισε τους κομιτατζήδες του Μήτρου Βλάχου, αναγκάζοντάς τους σε φυγή μέσω υπόνομου. Η νίκη αυτή ενέπνευσε τους χωρικούς να απορρίψουν την Εξαρχεία και να επανέλθουν στο Πατριαρχείο.

• Η επίθεση στο Έζερετς (1 Ιανουαρίου 1906): Χτύπησε το κέντρο συγκέντρωσης των κομιτατζήδων τραυματίζοντας τον Μήτρο Βλάχο, πριν αναγκαστεί να υποχωρήσει προσωρινά στην Ήπειρο λόγω της επέμβασης του τουρκικού στρατού.

• Η επάνοδος: Τον Απρίλιο του 1906, μετά από σύντομη αναδιοργάνωση στην Αθήνα, επέστρεψε στη Μακεδονία επικεφαλής 85 εθελοντών.

Η Μάχη της Οσνίτσανης (7 Μαΐου 1906)

Η κορύφωση της δράσης του γράφτηκε στην Οσνίτσανη (σημερινό Καστανόφυτο). Το ελληνικό σώμα επιτέθηκε κατά των κομιτατζήδων, οι οποίοι –κατά την πάγια τακτική τους– ειδοποίησαν τον τουρκικό στρατό παριστάνοντας τα θύματα.

Παρά την άνιση αναμέτρηση απέναντι σε 1.200 Τούρκους στρατιώτες (οι οποίοι υπέστησαν βαριές απώλειες με 6 αξιωματικούς και 130 στρατιώτες νεκρούς), έπεσαν ηρωικά μαχόμενοι:

• Ο Καπετάν Λίτσας και ο Καπετάν Λεωνίδας

• Οι Μανιάτες εθελοντές: Παναγιώτης Ηλία Πετροπουλάκης, Πάνος Στεφανάκος, Παναγιώτης Γκιτάκος, Νικόλαος Κατζάκος, Γ. Σκοπετέας

• Οι συμπολεμιστές τους: Δ. Οικονόμου, Σ. Μάνδαλος, Δ. Σκλαβούνος, Ι. Τριανταφύλλου, Δ. Χελάκης και Σ. Νιμάς

Λίγες ημέρες αργότερα, οι διασωθέντες οπλαρχηγοί Λουκάς Κόκκινος και Βαγγέλης Βλάχος επέστρεψαν στο Έζερετς και ισοπέδωσαν τους προδότες Βούλγαρους πράκτορες, μετατρέποντας το χωριό σε στάχτες.

Η Διατήρηση της Μνήμης

Η Πολιτεία τίμησε τη θυσία των πεσόντων με το Β.Δ. 709/1960 (Φ.Ε.Κ. 183), καθιερώνοντας ετήσιο μνημόσυνο την πρώτη Κυριακή του Μαΐου στο Καστανόφυτο.

Η μνήμη των ηρώων πέρασε και στο δημοτικό τραγούδι, όπως διασώζεται στο έργο του Γ. Γιαννακάκου – Ραζέλου «Οι Εθελοντικοί Αγώνες της Μάνης δια την Ελευθερίαν (1840-1940)», σε στίχους του αγωνιστή Ιωάννη Τσιμπιδάρου:

«Σαββάτο βράδυ είμαστε κοντά σε μοναστήρι κι’ ο Λίτσας ήτο σκεπτικός κι’ όλλο συλλογισμένος… Πρώτος ο Λίτσας έτρεξε μεσ’ στην φωτιά στα βόλια και τ’ αρχηγού ο ψυχογιός και ο Καπετάν Λεωνίδας… Και ’συ Μακεδονία στα μαύρα να ντυθείς γι’ αυτά τα παλληκάρια pώχεις στη μαύρη γη.»

Πηγή: mani.org