Η ιστορία του τόπου μας έχει πολλές γωνιές, όμως οι πρόσφυγες στη Μάνη αποτελούν μια ιδιαίτερη πτυχή που αναδεικνύει τον ανθρωπισμό και τη στρατηγική σημασία της περιοχής. Μέσα από παλαιά χρονικά, βλέπουμε τη Μάνη όχι μόνο ως πολεμικό προπύργιο, αλλά ως τη μοναδική «απρόσιτη στεριά» που αγκάλιασε τους κατατρεγμένους όλου του Ελληνισμού.
Η Μάνη ως Τόπος Ασφαλείας για τους Έλληνες
Είναι αναμφισβήτητο ότι η Μέσα Μάνη χρησίμευε ως ο κατεξοχήν τόπος ασφαλείας. Όταν οι πρόσφυγες στη Μάνη έφταναν από τα Κύθηρα, τη Ζάκυνθο ή τις ακτές της Μικράς Ασίας, έβρισκαν ένα άσυλο που καμία άλλη περιοχή δεν μπορούσε να εγγυηθεί.
Η μαρτυρία του Βενετού προνοητή Ιάκωβου Κόρνερ το 1687 είναι αποκαλυπτική. Ενώ η υπόλοιπη Πελοπόννησος ερημωνόταν σε τέτοιο βαθμό που «ουδέ ψυχή ζωντανή» δεν υπήρχε από την Πάτρα ως τα Καλάβρυτα, η Μάνη παρέμενε ζωντανή, έτοιμη να δεχτεί όσους αναζητούσαν την ελευθερία τους.
Οι Πρόσφυγες στη Μάνη κατά τα Ορλωφικά
Η τραγωδία των Ορλωφικών (1770) δημιούργησε ένα νέο κύμα ανθρώπων που αναζήτησαν σωτηρία στους βράχους μας. Η μανία των Τουρκαλβανών ανάγκασε χιλιάδες Πελοποννήσιους να καταφύγουν στα μανιάτικα βουνά.
Οι πρόσφυγες στη Μάνη έφεραν μαζί τους ιστορίες πόνου, όπως τις περιγραφές για την καταστροφή της Πάτρας, του Αιγίου και της Ζάτουνας. Ακόμη και κάτω από την πίεση αυτών των κυμάτων, ο ανυπότακτος χαρακτήρας της Μάνης δεν κάμφθηκε, προσφέροντας προστασία εκεί που ο υπόλοιπος Μοριάς είχε υποκύψει.
Από την Κρήτη στο Ταίναρο: Η Ρίζα των Σαμπατακάκηδων
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορικές πτυχές είναι οι πρόσφυγες στη Μάνη που προέρχονταν από τη μεγαλόνησο Κρήτη. Λόγω των βίαιων εξισλαμισμών, ολόκληρες κρητικές οικογένειες πέρασαν απέναντι, με τη Μάνη να είναι η πρώτη στεριά που συναντούσαν.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της οικογένειας των Σαμπατακάκηδων. Με ρίζες από την Κρήτη, εγκαταστάθηκαν στο Ταίναρο, στο Πορτοκάγιο και τη Λάγια, ενσωματώθηκαν πλήρως και έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής κοινωνίας, αποδεικνύοντας πως οι πρόσφυγες στη Μάνη δεν βρήκαν απλώς ένα καταφύγιο, αλλά μια νέα πατρίδα.
Τα Άσυλα του Μέζαπου και του Πορτοκάγιου
Ακόμη και η πειρατική δραστηριότητα της εποχής συνδέεται με αυτή την ανάγκη για ασφάλεια. Ο Μέζαπος και το Πορτοκάγιο υπήρξαν καταφύγια για τολμηρούς θαλασσόλυκους, οι οποίοι μέσα στην αναταραχή της εποχής διατήρησαν τη Μάνη ως έναν χώρο όπου ο κατακτητής δεν μπορούσε να επιβάλει τον νόμο του.
Η ιστορική μνήμη της Μάνης παραμένει ζωντανή μέσα από τα κείμενα που φωτίζουν το αδούλωτο πνεύμα και την καταφυγή των κατατρεγμένων στους βράχους της. Αυτή η πτυχή της ιστορίας μας θυμίζει ότι η Μάνη υπήρξε πάντα η αγκαλιά της ελευθερίας. Οι πρόσφυγες στη Μάνη βρήκαν εδώ τον σεβασμό και την ασφάλεια που τους στέρησαν οι κατακτητές, σφραγίζοντας με την παρουσία τους την ταυτότητα του τόπου μας.
Πηγή : Οι Νυκλιάνοι. Δημητρίου Β. Δημητράκου-Μεσίσκλη σελ. 150-158
Δες κι αυτό: Η Κραυγή της Μάνης: “Τα Ορλωφικά του 1770.”
