Η εγκατάσταση των Μανιατών στην Κορσική το 1675 δεν ήταν μια απλή μετανάστευση, αλλά μια πράξη επιβίωσης και περηφάνιας. Μέσα από τις σελίδες του Πάτρικ Λη Φέρμορ, αναβιώνει το χρονικό μιας ολόκληρης κοινωνίας που προτίμησε την αβεβαιότητα της θάλασσας από τον εξευτελισμό της υποταγής και τον όλεθρο του εμφυλίου σπαραγμού.
Το γεωπολιτικό υπόβαθρο: Η πτώση της Κρήτης και το κάστρο της Κελεφάς
Μετά το τέλος του Κρητικού Πολέμου (1669), η Οθωμανική Αυτοκρατορία επεδίωξε να σφίξει τον κλοιό γύρω από την ανυπότακτη Μάνη. Η κατασκευή του τεράστιου τουρκικού οχυρού της Κελεφάς στη θέση Πραστοβά (πάνω από το Οίτυλο) δεν ήταν απλώς ένα στρατιωτικό έργο, αλλά μια στρατηγική κίνηση ελέγχου του μανιάτικου εμπορίου. Η παρουσία της τουρκικής φρουράς «μπροστά στις πόρτες» των Οιτυλιωτών κατέστησε την καθημερινή επιβίωση αδύνατη, μετατρέποντας το ελεύθερο Οίτυλο σε μια πολιορκημένη ζώνη.
Η εσωτερική σύγκρουση: Η βεντέτα για τη Μαρία Στεφανοπούλου
Η ιστορική ανάλυση δείχνει ότι ο καταλύτης της φυγής ήταν η ρήξη μεταξύ των δύο ισχυρότερων γενιών του Οιτύλου: των Γιατριάνων και των Στεφανόπουλων.
Η αφορμή δόθηκε από τον Λιμπεράκη Γερακάρη, έναν άνδρα με τεράστια φιλοδοξία και σκοτεινό ρόλο. Ο Λιμπεράκης ζήτησε σε γάμο τη Μαρία, κόρη του ισχυρού Στεφανόπουλου. Η άρνηση της οικογένειας και ο αρραβώνας της με έναν Γιατριάνο οδήγησαν στην απαγωγή της από τον Γερακάρη. Αυτό το «προσωπικό» επεισόδιο πυροδότησε έναν εμφύλιο πόλεμο που κράτησε χρόνια. Ο Γερακάρης, προκειμένου να εκδικηθεί, συμμάχησε με τους Τούρκους, οδηγώντας τους Στεφανόπουλους στην απομόνωση και τελικά στην απόφαση της μαζικής εξόδου.
Η Συμφωνία της Γένοβας (1675): Οι όροι της υποδοχής
Η μετανάστευση δεν έγινε αυθόρμητα. Προηγήθηκαν σκληρές διαπραγματεύσεις με τη Δημοκρατία της Γένοβας, η οποία χρειαζόταν «πολεμιστές-καλλιεργητές» για να ελέγξει τους ανυπότακτους Κορσικανούς. Οι 730 Μανιάτες της Κορσικής που επιβιβάστηκαν στο καΐκι τον Οκτώβριο του 1675, υπέγραψαν ένα πρωτόκολλο που προέβλεπε:
Παραχώρηση της έρημης περιοχής Παομία (Paomia).
Αναγνώριση του Πάπα ως πνευματικού ηγέτη (Ουνία), υπό τον όρο να διατηρηθεί το ελληνικό βυζαντινό τυπικό και η γλώσσα στη λειτουργία.
Δέσμευση για στρατιωτική βοήθεια προς τη Γένοβα.
Από την Παομία στο Καργκέζε: Η επιβίωση ενός «ξένου σώματος»
Η εγκατάσταση στην Παομία το 1676 σφραγίστηκε από την εχθρότητα των ντόπιων, που έβλεπαν τους Μανιάτες ως «στρατό κατοχής». Μετά από δεκαετίες συγκρούσεων και εξαθλίωσης στο Αιάκειο, το 1774 ο Γάλλος Μαρκήσιος de Marbeuf τους παραχώρησε το Καργκέζε (Cargèse). Εκεί, οι 110 εναπομείνασες οικογένειες έχτισαν το σημερινό χωριό, μεταφέροντας το πνεύμα του Οιτύλου στις γαλλικές ακτές.
Η πνευματική αντίσταση και η ελληνική γλώσσα
Παρά τις πιέσεις, οι Μανιάτες διατήρησαν την ελληνική τους συνείδηση. Ο Φέρμορ αναφέρει ότι ακόμα και το 1885, οι γαλλικές αρχές απαγόρευαν τη διδασκαλία των ελληνικών ως «σχισματική». Η επιβίωση της γλώσσας και της παράδοσης μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα οφείλεται αποκλειστικά στη «σκληρή» μανιάτικη δομή που δεν επέτρεπε την αφομοίωση.
Σήμερα στο Καργκέζε, οι δύο εκκλησίες –η Καθολική και η Ελληνική– στέκονται αντικριστά, θυμίζοντας μια οδύσσεια που ξεκίνησε από μια κλεμμένη νύφη και ένα κάστρο στη Μάνη.
Πηγή:
Πάτρικ Λη Φέρμορ ” Η Μάνη” σελίδες 150-160
Δείτε κι εδώ: Μανιάτες της Κορσικής
