Για αιώνες η Μάνη είχε φήμη απόρθητου κάστρου. Λιγότερο γνωστό είναι πως στις δυτικές πλαγιές του Ταϋγέτου, από τον 7ο αιώνα, χτυπούσε μια άλλη καρδιά: των Σλάβων Μηλιγγών.
1. Η άφιξη: Από τον Μεσσηνιακό κάμπο στον Ταΰγετο
Μεγάλος αριθμός τοπωνυμίων αλλά και ιστορικές πηγές της εποχής δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για την παρουσία Σλάβων στη Μάνη. Ένα φύλο τους, οι Μηλιγγοί, κατέληξαν στις δυτικές πλαγιές του Ταϋγέτου το δεύτερο μισό του 7ου αι., μετά την αποτυχημένη απόπειρά τους να εγκατασταθούν στον μεσσηνιακό κάμπο.
Ζούσαν ως νομάδες κτηνοτρόφοι και δημιουργούσαν αρκετά προβλήματα στους γηγενείς, προβαίνοντας σε αρπαγές ζώων και λεηλασίες. Ήταν σκληροί, ελεύθεροι και δεν έμπαιναν εύκολα σε καλούπια.
2. Η σύγκρουση με το Βυζάντιο: 842 μ.Χ.
Το Βυζάντιο δεν τους ξέχασε. Το 842 ο αυτοκράτωρ Μιχαήλ Γ΄ έστειλε στην περιοχή τον στρατηγό Θεοφύλακτο Βρυέννιο για να τους υποτάξει. Ο βυζαντινός στρατός τους νίκησε και τους υποχρέωσε να καταβάλλουν ετήσιο φόρο, προκειμένου να παραμείνουν στις εστίες τους.
Η ήττα δεν σήμαινε εξαφάνιση. Σήμαινε προσαρμογή.
3. Η οργάνωση: Ο «δρούγγος» των Μηλιγγών
Όταν έφτασαν οι Φράγκοι στον Μοριά, οι Μηλιγγοί διατηρούσαν ακόμα τη φυλετική τους υπόσταση. Είχαν όμως εκχριστιανιστεί και αναγνωρίζοντας μόνο τη βυζαντινή εξουσία, προέβαλλαν σθεναρή αντίσταση.
Αυτό ανάγκασε τους ιππότες του Πριγκιπάτου της Αχαΐας να εκστρατεύουν συχνά εναντίον τους και τελικά να οχυρώσουν τον Μυστρά και το Λεύκτρο — δύο από τα ισχυρότερα κάστρα της Πελοποννήσου χτίστηκαν εξαιτίας τους.
Όπως γράφει ο Δ. Μέξης, οι Φράγκοι βρήκαν τους Μηλιγγούς οργανωμένους διοικητικά σε «δρούγγο». Ο δρούγγος ήταν υποδιαίρεση της βυζαντινής «τούρμας» και η τούρμα υποδιαίρεση του «θέματος». Με άλλα λόγια: οι περιοχές τους είχαν οργανικό δεσμό με τη βυζαντινή διοίκηση και ανάλογο φρόνημα. Δεν ήταν απλά «επιδρομείς». Ήταν μέρος του συστήματος.
4. Το τέλος και η κληρονομιά: Από Μηλιγγοί σε Ζυγιώτες
Προ του 15ου αι. οι Σλάβοι της Έξω Μάνης είχαν πια αφομοιωθεί πλήρως, χωρίς να αφήσουν ίχνη σε μνημεία λόγου ή τέχνης, εκτός από κάποια τοπωνυμικά γλωσσικά κατάλοιπα.
Οι απόγονοί τους όμως έμειναν στην ιστορία. Στο Χρονικό του Μορέως, στίχ. 2993, αναφέρονται ως ο «περήφανος Ζυγός του Μελιγών». Αποκαλούνταν Ζυγιώτες και ήταν πια ελληνόφωνοι.
Τι μας άφησαν:
- Τοπωνύμια: Δεκάδες ονόματα χωριών και βουνών στον Ταΰγετο έχουν σλαβική ρίζα
- Μυστράς: Το κάστρο-σύμβολο του Βυζαντίου χτίστηκε για να τους ελέγχει
- Το πείσμα: Η αντίσταση στους Φράγκους δείχνει ότι είχαν γίνει κομμάτι της ταυτότητας του Μοριά
Από νομάδες του 7ου αιώνα, σε φορολογούμενους του Βυζαντίου, σε χριστιανούς πολεμιστές που τρόμαξαν τους Φράγκους, μέχρι να γίνουν «Ζυγιώτες» και να χαθούν μέσα στον ελληνισμό. Δεν εξαφανίστηκαν. Έγιναν Μάνη.
Πηγή: “Μανιάτες” από τις εκδόσεις Ρίζες Ελλήνων