Νυκλιάνοι: Η Μεγάλη Έξοδος από το Νύκλι στην Ιστορική Κοίτα της Μάνης.

Η ιστορική διαδρομή των Νυκλιάνων αποτελεί ένα από τα πιο συναρπαστικά κεφάλαια της μεσαιωνικής ιστορίας της Πελοποννήσου. Πρόκειται για μια ιστορία ανατροπών, πολιτικών συγκρούσεων και μιας αναγκαστικής φυγής που κατέληξε στη δημιουργία ενός οικισμού-οροσήμου για τη Μάνη. Βασιζόμενοι στις πολύτιμες και σπάνιες μαρτυρίες του Δημητρίου Β. Δημητράκου-Μεσίσκλη από το έργο του “Οι Νυκλιάνοι” (σελ. 146-148), ξετυλίγουμε το νήμα της καταγωγής τους.

Το Νύκλι: Σταυροδρόμι της Ιστορίας

Το Νύκλι δεν ήταν ένα απλό χωριό, αλλά μια σημαντική ελληνική πόλη, χτισμένη κοντά στην αρχαία Τεγέα, στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα το χωριό Πιαλί. Η γεωγραφική του θέση το καθιστούσε τον κεντρικό συγκοινωνιακό κόμβο της Πελοποννήσου, καθώς από εκεί διερχόταν το δίκτυο των δρόμων που ένωνε τη Μεσσηνία και τη Λακωνία με την Αργολιδοκορινθία και την Αττική.

Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, η πόλη αναβαθμίστηκε σε πρωτεύουσα βαρωνίας. Στις 1258 και 1262, το Νύκλι έγινε το επίκεντρο των εξελίξεων:

• Το 1258: Ο Φράγκος ηγεμόνας Γουλιέλμος Βιλλαρδουίνος κάλεσε εκεί το σύνολο της φραγκικής αριστοκρατίας για να αποφασίσουν την επίθεση κατά του Κυρίου των Αθηνών, Γουΐδωνα.

• Το 1262: Πραγματοποιήθηκε το ιστορικό συνέδριο των «Κυράδων», όπου οι γυναίκες των Φράγκων αρχόντων συσκέφθηκαν για την τύχη του ηγεμόνα Γουλιέλμου, ο οποίος είχε αιχμαλωτιστεί από τους Βυζαντινούς.

Οι «Γασμούλοι» και η Κοινωνική Ταυτότητα

Μέσα στο ιδιαίτερο κλίμα της εποχής, γεννήθηκε μια νέα κοινωνική ομάδα: οι «Γασμούλοι». Προερχόμενοι από επιμιξίες Φράγκων κατακτητών και ντόπιων Ελλήνων, οι Γασμούλοι διατηρούσαν μια ρευστή ταυτότητα, υιοθετώντας φράγκικα ή ελληνικά στοιχεία ανάλογα με την ανάγκη της στιγμής, αποτελώντας τον споρικό ιστό της πόλης.

Η Καταστροφή και η Διαδρομή προς τη Μάνη

Η μοίρα της πόλης σφραγίστηκε το 1295. Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ανδρόνικος Β΄, θέλοντας να εξαλείψει την ισχυρή φραγκική παρουσία, κυρίευσε το Νύκλι και το κατέστρεψε ολοκληρωτικά, ισοπεδώνοντας τα πάντα. Οι πέτρες της πόλης μεταφέρθηκαν για να χτιστούν τα νέα φρούρια της εποχής, το Μούχλιο και τα Τσεπιανά.

Οι κάτοικοι, μπροστά στον όλεθρο, πήραν το δρόμο της ξενιτιάς. Ενώ πολλοί κατέφυγαν στην Αθήνα, ένα μεγάλο τμήμα τους κατευθύνθηκε προς τη Μάνη. Η εγκατάστασή τους εκεί ήταν καθοριστική για τη φυσιογνωμία της περιοχής, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το βιβλίο:

«Όσοι Νυκλιάνοι πήγαν στην Εμπρός της Μάνης, έχτισαν εκεί ένα κεφαλοχώρι και τ’ ονόμασαν Citta (Τσιττά) πόλη, χώρα, πρωτεύουσα. Ελληνικά Κοίτα».

Η Κληρονομιά των Νυκλιάνων στην Κοίτα

Η ονομασία της Κοίτας δεν είναι τυχαία, αλλά μια άμεση ιστορική παραπομπή στη νέα πατρίδα που έχτισαν οι πρόσφυγες. Οι Νυκλιάνοι, κουβαλώντας τη μνήμη μιας ένδοξης αλλά κατεστραμμένης πόλης, κατάφεραν να ενσωματωθούν και να κυριαρχήσουν στη Μάνη, διατηρώντας το όνομά τους ως σύμβολο της καταγωγής τους. Οι ιστορικές αυτές αναφορές, όπως τεκμηριώνονται στις φωτογραφίες του αρχειακού υλικού, φωτίζουν μια πτυχή του παρελθόντος που παραμένει ζωντανή στα πετρόκτιστα σοκάκια της Κοίτας.