Η Μάνη, ένας τόπος όπου η πέτρα σμίγει με την ιστορία, κρύβει στα σπλάχνα της μυστικά αιώνων. Από τις περιγραφές του περιηγητή Παυσανία μέχρι τους θρύλους για τους τρομερούς πειρατές του Κάβο Γκρόσσο, η περιοχή του Γερολιμένα και των Μπουλαριών αποτελεί ένα ζωντανό μουσείο της ελληνικής συνέχειας.
Η Χαμένη Ιππόλα: Από τον Παυσανία στον Γερολιμένα
Το 180 μ.Χ., ο γεωγράφος Παυσανίας κατέγραφε την ύπαρξη της Ιππόλας, μιας πόλης που βρισκόταν κοντά στις «Θυρίδες» (το σημερινό Κάβο Γκρόσσο). Αν και πολλοί ιστορικοί χάρτες την ταυτίζουν λανθασμένα με το χωριό Κηπούλα, η αλήθεια φαίνεται να βρίσκεται λίγο πιο δίπλα, στον Γερολιμένα.
Το όνομα «Γερολιμένας» δεν είναι παρά μια παραφθορά του «Ιερού Λιμένα», που πήρε το όνομά του από το παρακείμενο ιερό της Ιππολαΐτιδας Αθηνάς. Εκείνη την εποχή, η θάλασσα έφτανε βαθύτερα στην ξηρά, μέχρι το Κακοσκάλι. Οι κάτοικοι, φοβούμενοι τις επιδρομές των πειρατών, έχτισαν την πόλη τους λίγο πιο ψηλά, στη θέση των σημερινών Κάτω Μπουλαριών.
Η ετυμολογική διαδρομή: Είναι γοητευτικό να βλέπει κανείς πώς η γλώσσα επιβιώνει: Ο κάτοικος της Ιππόλας ονομαζόταν Ιπολλάριος. Με το πέρασμα των αιώνων, η λέξη μαλάκωσε στο στόμα του λαού: Μπολάριος, Μπουλάριος και τελικά… Μπουλαριός.
Οι «Κακαβούληδες»: Οι Πειρατές με τα Χάλκινα Κράνη
Μια από τις πιο ιδιόμορφες σελίδες της μανιάτικης ιστορίας αφορά το προσωνύμιο «Κακαβούληδες». Αν και πολλοί πίστεψαν ότι η λέξη προέρχεται από το «Κακοβούνι» ή την «κακή βουλή» (την εκδικητικότητα), η λαογραφική έρευνα του καθηγητή Σ. Κουγέα αποκαλύπτει μια πολύ πιο ζωντανή και πρακτική εικόνα.
Η Μάχη με την Πινιάτα στο Κεφάλι
Φανταστείτε τους Μανιάτες πειρατές του Μεσαίωνα και της Τουρκοκρατίας. Όταν πλησίαζαν τα εμπορικά πλοία στον Κάβο Ματαπά ή στον Κάβο Γκρόσσο, έπρεπε να προστατευτούν από τα χτυπήματα των πληρωμάτων που αμύνονταν.
Αντί για ακριβές περικεφαλαίες, χρησιμοποιούσαν κακκαβούλια – μικρά χάλκινα μαγειρικά σκεύη (πινιάτες). Τα εφάρμοζαν στο κεφάλι τους πάνω από μια υφασμάτινη κουκούλα, δημιουργώντας έναν αυτοσχέδιο, ανθεκτικό θώρακα.
Αυτοί οι «Χαλκοσκούφηδες» ήταν τόσο αποτελεσματικοί που ακόμα και περιηγητές όπως ο Pouqueville σημείωναν με έκπληξη ότι οι κάτοικοι φορούσαν «σιδερένια σκούφια».
Μια ζωντανή σκηνή από το παρελθόν: Στις εσωτερικές βεντέτες και τους πολέμους των πύργων, οι πολεμιστές που διέσχιζαν τους δρόμους κάτω από τα πυρά των αντιπάλων, φορούσαν στο κεφάλι τους την πινιάτα τους. Ήταν το κράνος τους την ημέρα και το σκεύος όπου έβραζαν το φαγητό τους τη νύχτα!
«Το έργο του Δημητρίου Β. Δημητράκου “Οι Νυκλιάνοι” δεν είναι απλώς ένα βιβλίο, αλλά μια ζωντανή χρονοκάψουλα της Μέσα Μάνης. Γραμμένο γύρω στο 1950, διασώζει με σπάνια ενάργεια την ανθρωπογεωγραφία μιας εποχής που χάνεται, προσφέροντας μοναδικές μαρτυρίες για την καθημερινότητα και τον ψυχισμό των κατοίκων της. Η αξία του είναι τέτοια, ώστε ακόμα και ο κορυφαίος περιηγητής Πάτρικ Λη Φέρμορ ανέτρεξε στις σελίδες του ως βασική πηγή για το δικό του εμβληματικό έργο “Μάνη”. Ένα αληθινό αριστούργημα της τοπικής ιστοριογραφίας.»
Γιατί ο Γερολιμένας κέρδισε την Ιστορία;
Ενώ η Κηπούλα παραμένει ένα χωριό «πεταμένο» στην άκρη των γκρεμών, ο Γερολιμένας αναδείχθηκε σε εμπορική πρωτεύουσα της περιοχής. Η ομαλή του τοποθεσία, η φυσική του ιδιότητα ως λιμάνι και η κομβική του θέση στη συγκοινωνία τον κατέστησαν διάδοχο της αρχαίας Ιππόλας.
Σήμερα, όταν επισκέπτεται κανείς την περιοχή, η ηχώ της αρχαίας Αθηνάς και ο χτύπος των χάλκινων «κακκαβουλιών» μοιάζουν να αντηχούν ακόμα ανάμεσα στους απόκρημνους βράχους και τα πέτρινα σοκάκια των Μπουλαριών.
Κείμενο Όμορφη Μάνη.
Πηγή: ” Οι Νυκλιάνοι”. Δημήτριος ,Β Δημητράκος-Μεσίσκλης
