«Γυμνάσιο Λύκειο Αρεόπολης: Το σχολείο που μικραίνει όσο ο χρόνος προχωρά»

«Αν σταθείς στην αυλή του σχολείου, η σιωπή μοιάζει πιο βαριά από τις πέτρες της Μάνης. Το κουδούνι χτυπά, αλλά ο αντίλαλός του θυμίζει εποχές που οι τάξεις ξεχείλιζαν από ζωές και όνειρα. Σήμερα, το Γυμνάσιο Λύκειο Αρεόπολης μοιάζει να μετράει τα βήματα του χρόνου αντίστροφα. Οι παρέες μικραίνουν, τα θρανία αδειάζουν, και το σχολείο της ιστορικής κωμόπολης συρρικνώνεται αθόρυβα, ακολουθώντας την πιο σκληρή δημογραφική πραγματικότητα της επαρχίας.»

Από την Παναγίτσα και τους πύργους, στο όραμα της δωρεάς

Το Γυμνάσιο και το Γενικό Λύκειο Αρεόπολης κουβαλούν μια ιστορία βαθιά ριζωμένη στον χρόνο, τότε που οι Μανιάτες μαθητές διψούσαν για τα πρώτα τους γράμματα. Σύμφωνα με το βιβλίο του Σταύρου Πατρικουνάκου «Ιστορία του Γυμνασίου & Λυκείου Αρεόπολης» (στις σελίδες 24-25), η προσωρινή στέγαση του σχολείου στην αυγή του βρήκε καταφύγιο στην Παναγίτσα τη Γεωργιάνικη. Ο βυζαντινός αυτός ναός της οικογένειας Βραχάτη, νοτιοδυτικά του οικισμού στην αρχή του παλιού δρόμου για τον Διρό, διέθετε τον κατάλληλο ανοικτό προαύλιο χώρο.

Καθώς όμως η Παναγίτσα μπορούσε να εξυπηρετήσει μόνο την πρώτη τάξη, ο δεύτερος χρόνος λειτουργίας απαίτησε νέο χώρο. Έτσι, παραχωρήθηκε δωρεάν ο πύργος του Στυλιανού Μαυρομιχάλη, όπου —σύμφωνα με τις μαρτυρίες των μαθητών εκείνης της περιόδου— στεγάστηκαν οι τρεις τελευταίες τάξεις, ενώ η πρώτη συνέχισε να λειτουργεί στο εκκλησάκι.

Καθώς οι μαθητές πλήθαιναν και οι πρόχειροι αυτοί χώροι δεν επαρκούσαν πλέον, ήρθε η μεγάλη στιγμή. Η Αικατερίνη, χήρα Δημητρίου Τζαούτου (το γένος Αναστασίου Φραντζασκάκη), με την υπ’ αριθμόν 715/29-12-1924 πράξη της, δώρισε το οικόπεδο για το σημερινό Γυμνάσιο, θέτοντας ως όρο το κτίριο να τεθεί σε λειτουργία εντός τριετίας. Πράγματι, το 1927 ξεκίνησε η κατασκευή του και το 1930 παραδόθηκε στους μαθητές (για τις αναλυτικές λεπτομέρειες σχετικά με την κατασκευή του κτιρίου, διαβάστε εδώ: Γυμνάσιο & Λύκειο Αρεόπολης: ” Η δωρεά και η ανέγερση του”.

Δείτε επίσης

Μάνη μέσα από τα Μάτια των Ταξιδιωτών

Η Μάνη, αυτή η μυστηριώδης χερσόνησος της νότιας Πελοποννήσου, δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο. Με το επιβλητικό της τοπίο, την ανυπότακτη ιστορία και τον ξεχωριστό χαρακτήρα...

Το σήμερα: 190 ψυχές και η σκιά της υπογεννητικότητας

Κάνοντας τη μετάβαση από το χθες στο σήμερα, η εικόνα αντικατοπτρίζει με τον πιο γυμνό τρόπο τη δημογραφική καθίζηση του τόπου. Στα θρανία του σημερινού συγκροτήματος φοιτούν συνολικά 190 μαθητές — 110 στο Γυμνάσιο (υπό τη διεύθυνση του Γεωργίου Μαστοράκου) και 80 στο Λύκειο.

Η γεωγραφία των μαθητών αποκαλύπτει το μέγεθος της ερήμωσης: από τους 80 μαθητές του Λυκείου, μόλις οι 30 είναι Αρεοπολίτες, ενώ οι υπόλοιποι καταφτάνουν με δυσκολία από τα γύρω, ολοένα και πιο ερημωμένα χωριά της Μάνης. Η δεξαμενή τροφοδοσίας του Γυμνασίου αντλεί κυρίως από το Δημοτικό Σχολείο του Πύργου Διρού και ελάχιστα πλέον από το δημοτικό της Αρεόπολης.

Ενδεικτικό της υπογεννητικότητας και της δραστικής μείωσης του γηγενούς πληθυσμού είναι το γεγονός ότι στο Λύκειο πάνω από τους μισούς μαθητές είναι αλλοδαπής καταγωγής. Παιδιά που ζουν και μεγαλώνουν στην περιοχή, στελεχώνοντας τις τάξεις —με χαρακτηριστικό παράδειγμα το γεγονός ότι την περασμένη σχολική χρονιά ο σημαιοφόρος του σχολείου ήταν αλλοδαπός—, αναδεικνύουν ταυτόχρονα το κενό που αφήνει πίσω του ο μαρασμός της ελληνικής επαρχίας και η απουσία νέων γεννήσεων από τις τοπικές οικογένειες.

Οι άνθρωποι και τα «αγκάθια» της καθημερινότητας

Στο τιμόνι του Λυκείου βρίσκεται εδώ και 12 χρόνια ο Λυκειάρχης Πέτρος Λαουλάκος, καταγόμενος από τους Μπουλαριούς. Έχοντας αφήσει πίσω του τα σχολεία του Πειραιά και τα ΕΠΑΛ της Αγίας Σοφίας, ζήτησε αυτόβουλα τη μετακίνηση στον τόπο του, σε μια πορεία που μετρά πλέον αντίστροφα, καθώς σε δύο χρόνια ετοιμάζεται για τη συνταξιοδότησή του. Μαζί του, μια «ομάδα κρούσης» από μόλις 5 καθηγητές στο Λύκειο —και ακόμα λιγότερους στο Γυμνάσιο (!!)— δίνουν καθημερινά τη μάχη της διδασκαλίας.

Η καθημερινότητα, ωστόσο, κρύβει πρακτικές δυσκολίες. Η μετακίνηση των παιδιών γίνεται με λεωφορεία του ΚΤΕΛ αλλά και με ναυλωμένα από την Περιφέρεια ταξί, όπως αυτό του Πέτρου Μορφίρη από τα Άλικα, που μεταφέρουν τους μαθητές από τα απομακρυσμένα χωριά.

Την ίδια στιγμή, το κτίριο έρχεται αντιμέτωπο με τις σύγχρονες γραφειοκρατικές στρεβλώσεις: λόγω του «νόμου Ζαχαράκη», το σχολικό κυλικείο παραμένει κλειστό. Η απαγόρευση πώλησης βασικών ειδών καθιστά τη λειτουργία του ασύμφορη για οποιονδήποτε επαγγελματία, με αποτέλεσμα οι μαθητές να εξυπηρετούνται πλέον από απέναντι κατάστημα που συνορεύει με το ΚΤΕΛ.

«Γιατί ένα σχολείο στην επαρχία δεν είναι απλώς τοίχοι και θρανία· είναι η κιβωτός ενός τόπου. Και όσο ο χρόνος θα μετράει αντίστροφα τις φωνές στις αυλές, η Μάνη θα θυμάται πως το μέλλον της δεν γράφεται μόνο στις πέτρες που άντεξαν στους αιώνες, αλλά στα παιδιά που κρατούν ακόμη το φως αναμμένο. Όπως έγραψε άλλωστε και ο Γιώργος Σεφέρης, “ο τόπος μας είναι κλειστός, όλο βουνά / που έχουν σκεπή το χαμηλό ουρανό”, μα τα σχολεία του παραμένουν τα μόνα παράθυρα που κοιτάζουν ακόμα ανοιχτά στο αύριο.»

Ρεπορτάζ : Όμορφη Μάνη- Βασίλειος Μ. Αυγουλέας

Πηγή πληροφοριών : Σταύρος Π. Πατρικουνάκος ” Ιστορία του Γυμνασίου & Λυκείου Αρεόπολης”.

💡👉H επίσκεψη στο Γυμνάσιο & Λύκειο Αρεόπολης πραγματοποιήθηκε ένα ηλιόλουστο πρωϊνό στις 23 Σεπτεμβρίου 2026.

Άλλο άρθρο για το Γυμνάσιο Λύκειο Αρεόπολης εδώ: Μάνη: Ένα “Πολεμικό Σχολείο” και τα Πρώτα Φώτα της Γραφής