Το 1844 η Ελλάδα γιόρταζε το πρώτο της Σύνταγμα, όμως η πρώτη απόπειρα εφαρμογής της δημοκρατίας στην πράξη εξελίχθηκε σε ένα απίστευτο χρονικό βίας και νοθείας. Σε μια χώρα που προσπαθούσε ακόμα να βρει τα πατήματά της, οι πρώτες βουλευτικές εκλογές δεν διεξήχθησαν με επιχειρήματα, αλλά με όπλα, ληστές και «μαγικά» τεχνάσματα.
Ιδιαίτερα στη Μάνη, η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο, με τις τοπικές αντιπαραθέσεις να μετατρέπουν την ψηφοφορία σε θρίλερ: κάλπες που ταξίδευαν κρυφά στην Αθήνα για να γλιτώσουν την καταστροφή, διαλογές ψήφων πάνω σε πολεμικά πλοία και ολόκληρα χωριά που αποκλείονταν από ένοπλες φρουρές.
Τα παρακάτω περιστατικά από διάφορους δήμους της χώρας αποκαλύπτουν το μέγεθος της αυθαιρεσίας που σημάδεψε τη γέννηση του ελληνικού κοινοβουλευτισμού:
Λήσταρχοι στις κάλπες, «μαγικές» εξαφανίσεις και ψηφοφόροι από τον… άλλο κόσμο
Η Ελλάδα του 1844 μόλις είχε αποκτήσει το πρώτο της Σύνταγμα, όμως η μετάβαση στη δημοκρατία κάθε άλλο παρά ομαλή ήταν. Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές που ακολούθησαν έμειναν στην ιστορία όχι για την πολιτική τους αντιπαράθεση, αλλά για ένα όργιο βίας, νοθείας και ευρηματικής παρανομίας που θα έκανε ακόμη και τον πιο ευφάνταστο σεναριογράφο να κοκκινίσει.
Η «μάχη» της κάλπης: Από τα πλοία μέχρι τα συμβολαιογραφεία
Όταν η κυβέρνηση Μαυροκορδάτου αποφάσισε να κρατήσει την εξουσία με κάθε κόστος, η νομιμότητα πήγε περίπατο. Στην Κίττα, ο παραλογισμός χτύπησε κόκκινο: στήθηκαν δύο διαφορετικές κάλπες από δύο διαφορετικά δημοτικά συμβούλια! Μάλιστα, η μία κάλπη δεν εστάλη ποτέ για διαλογή στον προορισμό της (την Τζίμοβα), καθώς η επιτροπή τη χαρακτήρισε «τόπο αναρχίας» και την έστειλε πακέτο απευθείας στην Αθήνα.
Στις 10-12 Αυγούστου 1844 του συνδυασμού Ν.Πιερράκου, επί εκλογικού καταλόγου 936 εκλογέων και άλλων 2467 τους οποίους πρόσθεσε το ορκωτό δικαστήριο .Ψήφισαν δε 3405. Στις 14-21 Αυγούστου 1844 του συνδυασμού Ανασ.Μαυρομιχάλη επί εκλογικού καταλόγου 901 εκλογέων και 464 προστιθέντων υπό του ορκωτού δικαστηρίου ψήφισαν 935(!). Την κάλπη του Πιερράκου η επιτροπή της δεν την έστειλε στην Τζίμοβα, την οποία χαρακτήρισε στο διοικητή ως τόπο αναρχίας και εγκλημάτων , για να γίνει εκεί η διαλογή των ψήφων, αλλά την σφράγισε και την έστειλε στην Αθήνα και με πολλές ενστάσεις την παέδωσε στη Βουλή.
Στη Λάγεια δεν ψήφισε κανείς πραγματικώς. Τα ψηφοδέλτια τα έριξε στην κάλπη η επιτροπή. Άλλες ενστάσεις αναφέρουν ότι η ψηφοφορία έγινε δια αντιπροσώπων.
Στο Γύθειο, η κυβέρνηση αποφάσισε ότι η στεριά ήταν… επικίνδυνη. Οι κάλπες μεταφέρθηκαν στο βασιλικό κότερο «Γλαύξ» που ήταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι, και η διαλογή έγινε εν πλω, μακριά από τα βλέμματα των ενοχλητικών μαρτύρων.
Λήσταρχοι στην υπηρεσία του κράτους
Ίσως η πιο σκοτεινή πλευρά αυτών των εκλογών ήταν η επιστράτευση του υποκόσμου.
Στη Σπερχειάδα, ο διαβόητος λήσταρχος Γιαταγάνας περιφερόταν στα χωριά με την ένοπλη συμμορία του, απειλώντας τους κατοίκους ότι θα τους κάψει ζωντανούς αν δεν ψήφιζαν τον κυβερνητικό συνδυασμό.
Στις Καλτεζές, ο δήμαρχος χρησιμοποίησε τους επικηρυγμένους ληστές Ψειρογιάννη, Κασίδη και Καλιακούδα για να τρομοκρατήσει 600 ψηφοφόρους. Οι άνθρωποι έντρομοι κατέφυγαν σε γειτονικό χωριό για να ψηφίσουν ενώπιον ειρηνοδίκη!
Η τέχνη της νοθείας: Παιδιά, νεκροί και φυλακισμένοι
Ο δήμαρχος στον δήμο Φιλάνθου παρέδωσε μαθήματα «δημιουργικής στατιστικής». Προκειμένου να εκλεγεί ο αδελφός του, ενέγραψε στους καταλόγους παιδιά, πεθαμένους, φυλακισμένους, ακόμη και ανθρώπους που δεν είχαν πατήσει ποτέ στην περιοχή. Έτσι, οι ψηφοφόροι «εκτοξεύθηκαν» μαγικά από τους 742 στους 1.792!
Στη Λάγια, η κατάσταση ήταν ακόμη πιο απλή: δεν ψήφισε κανείς! Η επιτροπή κάθισε αναπαυτικά και έριξε μόνη της όλα τα ψηφοδέλτια στην κάλπη. Στην Ύδρα, πάλι, ανακαλύφθηκε μια τρύπα στην κάλπη από όπου είχαν ήδη «γλιστρήσει» 400 ψηφοδέλτια πριν καν ξεκινήσει η διαδικασία. Όποιος διαμαρτυρήθηκε, απλώς έφαγε ξύλο από τη φρουρά.
Εκβιασμοί, «χαρίσματα» και… Δεσποτάδες
Η κυβέρνηση δεν χρησιμοποίησε μόνο βία, αλλά και το «καρότο». Υπουργοί και στρατηγοί περιόδευαν στην επαρχία τάζοντας απαλλαγές από τη στρατιωτική θητεία και διαγραφή φόρων. Ταυτόχρονα, δημόσιοι εισπράκτορες συνελάμβαναν ψηφοφόρους την ώρα της κάλπης για χρέη —υπαρκτά ή ανύπαρκτα— ώστε να τους εμποδίσουν να ψηφίσουν την αντιπολίτευση. Στο «παιχνίδι» αυτό, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, δεν έλειψαν ακόμη και οι Δεσποτάδες.
Το θλιβερό συμπέρασμα
Οι καταγγελίες που έφτασαν στα ανάκτορα του Όθωνα ήταν τόσες, που ο βασιλιάς φέρεται να απελπίστηκε, αποφασίζοντας προσωρινά να μην ξανακάνει εκλογές. Ωστόσο, το «μικρόβιο» είχε ήδη μπει. Όπως σημειώνεται, οι επόμενες αναμετρήσεις του 1859 και του 1863 ακολούθησαν το ίδιο ακριβώς μονοπάτι της αυθαιρεσίας.
Η ιστορία των εκλογών του 1844 δεν είναι απλώς ένα χρονικό παρανομίας· είναι η υπενθύμιση του πόσο δύσκολος και αιματηρός ήταν ο δρόμος για την καθιέρωση μιας πραγματικής και έντιμης εκλογικής διαδικασίας στην Ελλάδα.
Πηγή: “Οι Νυκλιάνοι”.Δημήτριος Β.Δημητράκος-Μεσίσκλης. σελ.175-179