Η Μάνη, ένας τόπος με σκληρό, λιτό αλλά περήφανο χαρακτήρα, διατηρεί τα δικά της ξεχωριστά Χριστουγεννιάτικα έθιμα, τα οποία αντανακλούν άμεσα τον αγώνα για την επιβίωση και την έντονη σύνδεση με την παράδοση. Ενώ σε άλλες περιοχές επικρατούν πιο περίτεχνα γλυκίσματα, στη Μάνη, η χριστουγεννιάτικη κουζίνα επικεντρώνεται σε δύο βασικά και γεμάτα συμβολισμούς εδέσματα: τις τηγανίδες (ή λαλάγγια) και τα χριστόψωμα.
🥞 Τηγανίδες ή Λαλάγγια: Το Έδεσμα των Εορτών
Οι τηγανίδες είναι το κατεξοχήν γιορτινό έδεσμα της Μάνης, φτιαγμένο κυρίως την παραμονή των Χριστουγέννων και ξανά την ημέρα των Φώτων. Η παρασκευή τους είναι μια ολόκληρη τελετουργία, που απαιτεί κόπο και τη συμμετοχή της μητέρας και των κοριτσιών της φαμελιάς.
✨ Ο Συμβολισμός και η Παρασκευή
Το Έθιμο: Το έτοιμο ζυμάρι πλάθεται σε χοντρό μακαρόνι (μήκους μισού μέτρου και πάχους μικρού δακτύλου), το οποίο στη συνέχεια διπλώνεται τεχνικά στα τέσσερα ή τυλίγεται σαν σαλιγκάρι, πριν τηγανιστεί σε καυτό λάδι.
Οι Πρώτες Τηγανίδες: Η πρώτη τηγανίδα ήταν πάντα μεγάλη, στρογγυλή και με σταυρό στη μέση, αφιερωμένη στον Χριστό. Η δεύτερη ήταν αφιερωμένη στο σπίτι. Αυτή η πράξη υποδηλώνει την ευλογία και την προστασία του Οίκου.
Η Ευχή: Όταν η νοικοκυρά έριχνε την πρώτη τηγανίδα στο αναβραστό λάδι, σταυροκοπιόταν και ευχόταν: «να σταυρωθούν τα κακά και του χρόνου».
Η Λιτότητα: Οι τηγανίδες ήταν μια τροφή προσαρμοσμένη στον λιτό και σκληρό βίο των Μανιατών, ειδικά την εποχή του ελαιομαζώματος.
Η Δοξασία: Υπήρχε η πρόληψη ότι αν κάποιος ήθελε να πιει νερό κατά το τηγάνισμα, έπρεπε να γυρίσει την πλάτη προς το τηγάνι, για να μην… τον βλέπουν οι τηγανίδες και ρουφάνε το λάδι!
📜 Σημείωση για τους πενθούντες: Όσοι είχαν πρόσφατο θάνατο στην οικογένεια δεν έψηναν τηγανίδες. Αντίθετα, τους πήγαιναν οι συγγενείς και οι φίλοι, καθώς η παρασκευή εορταστικών εδεσμάτων δεν επιτρεπόταν σε περίοδο πένθους.
🥖 Τα Χριστόψωμα: Το Ιερό Ψωμί του Τραπεζιού
Το άλλο κύριο έδεσμα της Μάνης είναι τα Χριστόψωμα. Φτιάχνονται όπως το κανονικό ψωμί, αλλά αποκτούν ιερό χαρακτήρα μέσα από τον στολισμό με σταυρούς και διάφορα στολίδια. Οικογενειάρχης κόβει το Χριστόψωμο στο τραπέζι των Χριστουγέννων, σταυρώνοντάς το και ευχόμενος «Χρόνια πολλά και του χρόνου».
😈 Ο Ρόλος των Καλικαντζάρων
Η μυρωδιά από το καυτό λάδι των τηγανίδων συνδέεται άμεσα με ένα από τα πιο γνωστά έθιμα των Δωδεκαημέρων: τους Καλικαντζάρους (που στη Μάνη τους αποκαλούν και Τσιλικρωτά).
Το Δέλεαρ: Ο λαός πίστευε ότι οι Καλλικάντζαροι μπαίνουν στα σπίτια από τις καπνοδόχους γιατί τους προσελκύει η μυρωδιά του λαδιού από τις τηγανίδες!
Η Αντιμετώπιση: Για να τους εξουδετερώσουν, οι άνθρωποι προσέφεραν γλυκίσματα ή τηγανίδες. Ο μεγαλύτερός τους φόβος, βέβαια, ήταν ο αγιασμός των Φώτων, που τους έδιωχνε.
👩🍳 Η Συνταγή: Φτιάξτε τα Μανιάτικα Λαλάγγια
Η συνταγή για τα λαλάγγια είναι απλή και εύκολα παρασκευάσιμη, εστιάζοντας σε αγνά υλικά, όπως το λάδι της μανιάτικης γης.
Υλικά
1 κιλό αλεύρι
1 φλιτζάνι του τσαγιού ελαιόλαδο (στη ζύμη)
1 φακελάκι ξερή μαγιά
Αλάτι
Λίγο χλιαρό νερό
Λάδι για το τηγάνισμα
Εκτέλεση
Σε ένα μεγάλο μπωλ, βάζουμε το αλεύρι και το ελαιόλαδο. Ζυμώνουμε μέχρι να γίνει μια τριφτή ζύμη. Αλατίζουμε και ξαναζυμώνουμε.
Διαλύουμε τη μαγιά σε ένα ποτηράκι του κρασιού νερό και την προσθέτουμε στο μείγμα, ζυμώνοντας εκ νέου.
Προσθέτουμε σταδιακά χλιαρό νερό μέχρι να φτιάξουμε μια μαλακή ζύμη. Τη σκεπάζουμε και την αφήνουμε να φουσκώσει για τουλάχιστον μία ώρα.
Από τη ζύμη φτιάχνουμε μπαλάκια, τα οποία ανοίγουμε σε κορδόνια και τα διπλώνουμε ώστε να πάρουν σχήματα (όπως σαλιγκαράκια).
Τηγανίζουμε τα λαλάγγια σε καλά ζεσταμένο ελαιόλαδο μέχρι να γίνουν χρυσά από όλες τις πλευρές.
Tip: Όσο πιο λεπτά είναι τα κορδόνια που φτιάχνετε, τόσο πιο τραγανά θα γίνουν τα λαλάγγια!
Σερβίρισμα
Τα λαλάγγια τρώγονται σκέτα, αλλά παραδοσιακά συνοδεύονται και με πικάντικη φέτα ή με γραβιέρα και μέλι, προσφέροντας μια υπέροχη γλυκιά και αλμυρή ισορροπία.
Πηγή: 
