Ο Λάκκος είναι πολύ μικρός οικισμός στην Πελοπόννησο και την Περιφερειακή Ενότητα Μεσσηνίας.

Με 6 κατοίκους στην απογραφή του 2021, είναι από τα μικρότερα χωριά της Δυτικής Μάνης. Κι όμως, η ιστορία του ξεκινά από την αρχαία Σπάρτη.

1. Γεωγραφικά στοιχεία – Στα 280 μέτρα, πάνω από τον Βυρό

Ο Λάκκος βρίσκεται σε υψόμετρο 280 μέτρα, περίπου 5 χλμ. Α.-ΒΑ. από το κέντρο της Καρδαμύλης και 2 χλμ. Β.-ΒΑ. από το Προάστιο.

Το σημαντικότερο: Βόρεια του χωριού περνάει το φαράγγι του Βυρού, μήκους περίπου 20 χιλιομέτρων. Κατά μήκος του περνούσε η αρχαία “Βασιλική Οδός” που ένωνε την αρχαία Σπάρτη με το λιμάνι της Καρδαμύλης.

Την διαδρομή αυτή ακολουθούσαν οι Σπαρτιάτες όταν, κατά την περίοδο των Πελοποννησιακών πολέμων, έχασαν την κυριαρχία όλων των άλλων λιμανιών εκτός της Καρδαμύλης. Από εδώ πέρασε και ο Αριστομένης, κατά την διάρκεια των Μεσσηνιακών πολέμων, για να εισβάλλει στην κοιλάδα του Ευρώτα.

2. Ιστορικά στοιχεία – Από την Εκστρατεία του Μοριά μέχρι σήμερα

Στην Εκστρατεία του Μοριά καταγράφεται με την ονομασία Lakkos να υπάγεται στην Επαρχία Δυτικής Σπάρτης → Τμήμα Ανδρουβίστας με πληθυσμό 15 οικογένειες, συνολικά 71 άτομα.

Αναφέρεται επίσημα, μετά την Επανάσταση του 1821, το 1835 να προσαρτάται στον τότε δήμο Προαστείου.

3. Διοικητικά – Πού ανήκει ο Λάκκος σήμερα

Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι, μαζί με το Προάστιο, την Πραστοβά, την Άι Γιάννα και το Νέο Προάστιο ανήκουν στην κοινότητα Προαστίου που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Λεύκτρου του Δήμου Δυτικής Μάνης.

Πληθυσμός: Στην απογραφή 2021 είχε 6 κατοίκους ενώ με αυτήν του 2011 είχε 15.

4. Τι να δείτε στον Λάκκο

1. Το φαράγγι του Βυρού: Το μονοπάτι για τη “Βασιλική Οδό” ξεκινά κοντά. Θέα και ιστορία 2.500 ετών.
2. Προάστιο: 2 χλμ νότια. Από τα αρχαιότερα χωριά της περιοχής, αναφέρεται από το 1479.
3. Καρδαμύλη: 5 χλμ. Το λιμάνι που προστάτευαν οι Σπαρτιάτες.

Ο Λάκκος δεν έχει μαγαζιά. Είναι για όσους ψάχνουν ησυχία και την αόρατη ιστορία της Μάνης.

Πηγές:

1. Βικιπαίδεια – Λάκκος Μεσσηνίας
2. ΕΛΣΤΑΤ – Απογραφή 2021
3. Εκστρατεία του Μοριά – Τμήμα Ανδρουβίστας
4. ΦΕΚ Διοικητικών Μεταβολών – Δήμος Προαστείου 1835

Το άρθρο Λάκκος Δυτικής Μάνης: Ο μικρός οικισμός πάνω από το φαράγγι του Βυρού. εμφανίστηκε πρώτα στο Γνωρίστε την Όμορφη Μάνη .

Παλιά το Πραστίο το λέγανε Στριγγλοχώρι, γιατί είχε πολλές στρίγγλες, τις περισσότερες απ’ όλα τα χωριά. Παιρνούντανε τότε οι γυναίκες και γύριζανε τις νύχτες εδώ κι εκεί στις ερημιές, χορεύανε, τσιγκλάγανε τους ανθρώπους, τους παίρνανε τη λαλιά, καμία φορά του σε σκοτώνανε κιόλας. Σκιάζανε τα πρόβατα και κάνανε κι άλλες πολλές αναποδιές και τσαρδελιές. Οι άντρες τους και οι δικοί τους μέσα στο σπίτι δεν μπορούσανε να τις πάρουνε χαμπάρι πότε φεύγανε, γιατί πάντοτε κοιμούντανε όταν εκείνες παίρνανε τα όρη και τα βουνά. Αλλά και ξύπνητοί να ήτανε, πάλι δε θα τις καταλαβαίνανε, γιατί οι στρίγγλες έχουνε τον τρόπο τους να το σκάνε από το κρεβάτι.

Μερικές νύχτες κατεβαίνανε στη θάλασσα, προπάντως στο λιμάνι της Σελίνιτσας, που είχε τότε καΐκια και πλεούμενα. Έπαιρναν ένα καΐκι, του άνοιγαν τα πανιά, καθότανε μία στο τιμόνι και σαλπάρανε στ’ ανοιχτά. Φτάνανε ακόμα μέχρι τα μέρη της Αραπιάς. Και αυτό το καταλάβαιναν γιατί μέσα στα καΐκια βρίσκανε οι καπεταναίοι μεινεμένα ζαχαροκάλαμα και χουρμάδες. Μόλις, πριν χαράξει, λάλαγε ο κόκορας, βγαίνανε πάλι στην άκρη και τραβάγανε για τον τόπο τους.

Κανένας δεν ήξερε ποιες από το Πραστίο στριγγλοπαιρνούντανε. Μία βραδιά όμως κοιμότανε ένα παλικάρι μέσα στο καΐκι του, που εκείνες είχανε διαλέξει να ταξιδέψουνε. Μπήκανε μέσα, ανοίξανε πανιά αλλά, χωμένος καθώς ήτανε εκείνος στ’ αμπάρι, δεν τον πήρανε νότα. Κάνανε το συνηθισμένο ταξίδι τους και ξαναγυρίσανε στο λιμάνι. Μόλις ξύπνησε και τις είδε το παιδί, έκανε τον κοιμισμένο και δεν τους μίλησε, ούτε τις μάλωσε. Αλλά μόλις βγάλανε τα κανονικά τους ρούχα εκείνες για να φορέσουνε τα στριγγλικά τους, πήγε κρυφά στο μέρος που τα είχανε αφημένα και μ’ ένα ψαλιδάκι έκοψε ένα κομμάτι από το φουστάνι της καθεμιανής και το πρωί, που βγήκε από το καΐκι, τα πήρε κοντά του. Ανέβηκε αμέσως στο Πραστίο, κοιτάξανε από ποιανώνε φουστάνια είχανε λείψει τα κομμάτια το πανί και έτσι καταλάβανε ποιες ήτανε από το χωριό εκείνες που στριγγλοπαιρνούντανε.

Πηγή: Γιάννης Μανιατέας.Θρύλοι Ιστορίες & Ανέκδοτα της Μάνης. σελ.40.Εκδόσεις Γ.Π.Δημακόγιαννης ” Αδούλωτη Μάνη”.

Xάρτης: 

Το άρθρο Προάστιο ή αλλιώς Στριγγλοχώρι!! εμφανίστηκε πρώτα στο Γνωρίστε την Όμορφη Μάνη .

Φωλιασμένη στην ανατολική πλευρά του γραφικού χωριού Πρoαστίο Λεύκτρου, κοντά στο κοιμητήριο, βρίσκεται ένα μοναδικό αρχιτεκτονικό στολίδι: η δίδυμη εκκλησία : Άγιοι Βασίλειος και Σπυρίδωνας. Αυτό το ξεχωριστό σύμπλεγμα δύο ανεξάρτητων ναών, που μοιράζονται την ίδια στέγη και έναν κοινό μεσοτοίχο, αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της θρησκευτικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς της περιοχής.

Αρχιτεκτονική και Χαρακτηριστικά

Κάθε μία από τις θολωτές εκκλησίες έχει διαστάσεις 3×5 μέτρα, δημιουργώντας έναν ενιαίο χώρο λατρείας με μια ενδιαφέρουσα ιδιαιτερότητα: μια χαμηλή πορτούλα στον κοινό τοίχο επιτρέπει την εσωτερική επικοινωνία μεταξύ των δύο ναών. Αυτή η ασυνήθιστη διάταξη προσδίδει στην δίδυμη εκκλησία Άγιοι Βασίλειος και Σπυρίδωνας  έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα και ενισχύει την αίσθηση της συνύπαρξης και της πνευματικής ενότητας.

Οι Επιγραφές που Μαρτυρούν το Παρελθόν

Αν και ο χρόνος έχει αφήσει τα σημάδια του στις αγιογραφίες, διατηρούνται ακόμα μερικές μορφές αγίων, ενώ οι επιγραφές προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία των ναών.

Στο Ιερό του Αγίου Βασιλείου, σώζεται η επιγραφή της Αγίας Πρόθεσης, η οποία αναφέρει:

«Η αγία πρόθεσις Του εν αγίοις πατρός ημών Βασιλείου: Μνήσθητι κε των δούλων σου Θωμά συν τη συμβία των τέκνων και των γονέων αυτού / Γερασίμου αρχιερέως / Κατερίνα Παγώνα».

Αυτή η επιγραφή αποτελεί μια τιμητική μνεία στους κτήτορες και τους ευεργέτες του ναού, διασώζοντας τα ονόματα εκείνων που συνέβαλαν στην ανέγερσή του.

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο κτητορικός κώδικας του Αγίου Σπυρίδωνα, ο οποίος μας μεταφέρει στο έτος 1754:

«+ Ανηγέρθη εκ βάθρων γης και ανιστορήθη ούτος ο θείος και πάνσεπτος ναός του εν αγίοις πατρός ημών Σπυρίδωνος του θαυματουργού, διά εξόδου του κυρ Αναγνώστη Δημητρουλάκη Παπαλιακάκη Πούργαλη εις βοήθειάν του της συμβίας και των τέκνων και εις μνημόσυνον των γονέων αυτού. Εν έτι 1754, μηνί Ιουλίου 7. Χειρ Αναγνώστη Δημαγγελακη εκ Κουτοίφαρι».

Η Περηφάνια του Ζωγράφου από το Κουτήφαρι

Η υπογραφή του ζωγράφου, «Χειρ Αναγνώστη Δημαγγελακη εκ Κουτοίφαρι», φανερώνει μια δικαιολογημένη περηφάνια. Το Κουτήφαρι, ή σημερινές Θαλάμες, ήταν μια περιοχή με μακρά παράδοση στην αγιογραφική τέχνη, γενέτειρα πολλών φημισμένων ζωγράφων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι ονομαστοί αγιογράφοι Δοξαράδες, οι οποίοι μετανάστευσαν στη Ζάκυνθο, αφήνοντας πίσω τους σπουδαία δείγματα της τέχνης τους.

Πράγματι, στο Κουτήφαρι λειτούργησαν εργαστήρια αγιογραφικής τέχνης που μετέδιδαν την τεχνογνωσία από γενιά σε γενιά, ακόμα και μετά την αναχώρηση των Δοξαράδων. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, η αγιογραφία στο Κουτήφαρι παρήκμασε, με αποτέλεσμα τα έργα που παρήγονταν να χαρακτηρίζονται από έλλειψη αισθητικής. Αυτή η παρακμή οδήγησε στη δημιουργία της παροιμιώδους έκφρασης «σαν κουτηφαριάνικος άγιος», η οποία διατηρείται ακόμα στην περιοχή, χαρακτηρίζοντας τους αγίους ως άσχημους ή ακαλαίσθητους. Παρόλα αυτά, η υπογραφή του Αναγνώστη Δημαγγελάκη μάς θυμίζει μια εποχή όπου το Κουτήφαρι ήταν κέντρο καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Η δίδυμη εκκλησία των Αγίων Βασιλείου και Σπυρίδωνα αποτελεί ένα ζωντανό μνημείο που αφηγείται την ιστορία της πίστης, της τέχνης και της κοινωνίας του Πραστίου Λεύκτρου. Μια επίσκεψη σε αυτό το μοναδικό χώρο προσφέρει μια ευκαιρία να έρθετε σε επαφή με το πλούσιο παρελθόν της περιοχής και να ανακαλύψετε κρυμμένους θησαυρούς.

Το άρθρο Άγιοι Βασίλειος και Σπυρίδωνας: Η Ιστορία και οι Θησαυροί της Δίδυμης Εκκλησίας στο Προάστιο Λεύκτρου. εμφανίστηκε πρώτα στο Γνωρίστε την Όμορφη Μάνη .

Σκαρφαλωμένο στις πλαγιές της Δυτικής Μάνης, μόλις λίγα χιλιόμετρα μακριά από τη γραφική Καρδαμύλη, το Προάστιο Μεσσηνίας αποτελεί έναν τόπο με βαθιά ιστορία και έντονη παράδοση. Αυτό το γοητευτικό χωριό, χτισμένο σε υψόμετρο 232 μέτρων, μαρτυρά την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής και προσκαλεί τον επισκέπτη σε ένα ταξίδι στον χρόνο.

Ένα Χωριό με Ιστορική Σημασία:

Το Προάστιο δεν είναι απλώς ένα ακόμη όμορφο χωριό της Μάνης. Κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία της περιοχής, καθώς θεωρείται ένας από τους παλαιότερους και σημαντικότερους μεταβυζαντινούς οικισμούς. Η μακραίωνη παρουσία του είναι ευδιάκριτη στις πολυάριθμες ιστορικές εκκλησίες που είναι διάσπαρτες στο χωριό και την ευρύτερη περιοχή. Αυτά τα θρησκευτικά μνημεία, πολλά από τα οποία χρονολογούνται από τη μεταβυζαντινή περίοδο, αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες της πίστης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας των ανθρώπων της Μάνης. Οι εκκλησίες του Προαστίου συχνά κοσμούνται με παλαιές τοιχογραφίες και φέρουν στοιχεία της τοπικής αρχιτεκτονικής, προσφέροντας μια μοναδική ευκαιρία για ιστορική και καλλιτεχνική εξερεύνηση.

Αρχιτεκτονική και Φυσική Ομορφιά:

Περπατώντας στα στενά δρομάκια του Προαστίου, ο επισκέπτης θα θαυμάσει την παραδοσιακή μανιάτικη αρχιτεκτονική. Πέτρινα σπίτια, στενοί λιθόστρωτοι δρόμοι και η αίσθηση της αυθεντικότητας συνθέτουν ένα σκηνικό μοναδικής ομορφιάς. Η θέα από το χωριό είναι επίσης εντυπωσιακή, καθώς αγκαλιάζει το καταπράσινο τοπίο της Μάνης και φτάνει μέχρι τη θάλασσα.

Ζωή και Ανθρωποι:

Σήμερα, το Προάστιο διατηρεί τον ήρεμο ρυθμό μιας παραδοσιακής κοινότητας. Οι φιλόξενοι κάτοικοι, αν και ο αριθμός τους σύμφωνα με την απογραφή του 2021 ανέρχεται στους 183, κρατούν ζωντανές τις τοπικές συνήθειες και την πλούσια πολιτιστική τους κληρονομιά. Η ζωή στο χωριό είναι συνδεδεμένη με τη γη και τις εποχές, προσφέροντας μια αυθεντική εμπειρία για όποιον επιθυμεί να γνωρίσει την πραγματική Μάνη.

Εξερευνώντας την Περιοχή:

Η στρατηγική θέση του Προαστίου το καθιστά ιδανική αφετηρία για την εξερεύνηση της ευρύτερης περιοχής της Δυτικής Μάνης. Η γραφική Καρδαμύλη, με το λιμάνι της και τις όμορφες παραλίες της, απέχει μόλις 6 χιλιόμετρα. Οι επισκέπτες μπορούν επίσης να ανακαλύψουν και άλλα γοητευτικά χωριά, ιστορικά μνημεία και φυσικές ομορφιές που κρύβει η Μάνη.

Συμπερασματικά:

Το Προάστιο Μεσσηνίας δεν είναι απλώς ένας σταθμός στον χάρτη. Είναι ένας ζωντανός τόπος με ιστορία, παράδοση και αυθεντική ομορφιά. Είτε σας ενδιαφέρει η βυζαντινή τέχνη, η παραδοσιακή αρχιτεκτονική, είτε απλώς αναζητάτε μια ήσυχη γωνιά της Ελλάδας με ξεχωριστή ατμόσφαιρα, το Προάστιο αξίζει σίγουρα μια επίσκεψη. Είναι ένα κομμάτι της αληθινής Μάνης που περιμένει να το ανακαλύψετε.

Kείμενο-Φωτό Όμορφη Μάνη

Το άρθρο Προάστιο : “Ένα Ταξίδι στην Ιστορία και την Παράδοση της Μάνης”. εμφανίστηκε πρώτα στο Γνωρίστε την Όμορφη Μάνη .