α) Η Γεωγραφία του Ισθμού Η χερσόνησος του Ταϋγέτου βυθίζεται απότομα, από ύψος περίπου 470 μέτρων, ανάμεσα σε δύο λιμένες: τη Ψομαθιά (Πορτοκάγιο) στον Λακωνικό κόλπο και το Αχίλλειο (Πλατειά Άμμο) στον Μεσσηνιακό. Μεταξύ αυτών των δύο λιμένων σχηματίζεται ένας ισθμός μήκους 500 μέτρων και ύψους άνω των 100 μέτρων. Το πλάτος του στο στενότερο σημείο, στη ράχη του βουνού, δεν ξεπερνά το πλάτος ενός μονοπατιού.
Είναι τέτοια η διαμόρφωση του εδάφους, που από αυτό το μονοπάτι ένας άντρας μπορεί να ρίξει πέτρα με το χέρι και στους δύο κόλπους ταυτόχρονα. Από την Πλατειά Άμμο, η ξηρά υψώνεται απότομα σε μια ευθεία γραμμή κατά μήκος της παραλίας του Μεσσηνιακού, φτάνοντας ως τον Φάρο του Κάβο Ματαπά (Ταίναρο). Η ακτή είναι τόσο κρημνώδης που η πρόσβαση στη θάλασσα από εκείνη την πλευρά είναι αδύνατη.
Στη μέση αυτής της διαδρομής, σε ύψος 312 μέτρων, σχηματίζεται το οροπέδιο Μνιανές ή Κοκκινόγεια, γνωστό για τα εύφορα χωράφια του με το χαρακτηριστικό κόκκινο χώμα.
β) Η Πανοραμική Θέα από τις Μνιανές Από τις Μνιανές η θέα είναι συγκλονιστική. Προς δυσμάς, το βλέμμα χάνεται στον ορίζοντα της Μεσογείου, εκεί όπου οι στήλες καπνού των μακρινών πλοίων προαναγγέλλουν την εμφάνισή τους, πριν αυτά περάσουν μεγαλοπρεπώς μπροστά από τον Φάρο.
Νοτιανατολικά, τα Κύθηρα φαντάζουν τόσο κοντά που οι λεπτομέρειες των σπιτιών και των δέντρων είναι ορατές με γυμνό μάτι. Η θάλασσα, συχνά γαλήνια σαν λάδι, δημιουργεί την ψευδαίσθηση πως αν απλώσεις το χέρι σου μπορείς να αγγίξεις το νησί. Στα αριστερά διακρίνονται οι ακτές του Κάβο Μαλιά, η Ελαφόνησος και τα Βάτικα, ενώ στο βάθος του ορίζοντα, εκεί που ο ουρανός σμίγει με τη θάλασσα, ξεχωρίζει η σιλουέτα της Κρήτης με τα Λευκά Όρη.
γ) Τα Λιμάνια και η Ψαμαθούς Το Κριτήρι είναι μια χερσόνησος προικισμένη με τέσσερις λιμένες: το Πορτοκάγιο, το Βαθύ, τον Ασώματο και την Πλατειά Άμμο. Το Πορτοκάγιο, που οι ντόπιοι αποκαλούν ακόμα με το αρχαίο του όνομα Ψομαθιά, είναι το ασφαλέστερο αγκυροβόλιο της περιοχής, προστατευμένο από τους δυτικούς και νότιους ανέμους.
Στη βόρεια πλευρά του λιμανιού, σκαρφαλωμένο στους βράχους και πνιγμένο στα κυπαρίσσια, βρίσκεται το Μοναστήρι της Παναγίας της Λαΐας. Η μικρή πηγή που ρέει εκεί δημιουργεί μια απρόσμενη όαση βλάστησης —ελιές, συκιές και λεμονιές— που μοιάζουν με «κρεμαστούς κήπους» καθώς κατεβαίνουν προς τη θάλασσα.
Στο λιμάνι αυτό σώζονται ακόμη τα σημάδια της ιστορίας:
Το φρούριο του Λάμπρου Κατσώνη.
Τα ερείπια του τουρκικού κάστρου.
Τα ίχνη της αρχαίας πόλης Ψαμαθούς, λίγο πιο πάνω από την αμμουδιά.
Kείμενο: Όμορφη Μάνη
Πηγή: “Οι Νυκλιάνοι”.Δημήτριος Β.Δημητράκος Μεσίσκλης
