Φανταστείτε έναν κρυμμένο κόσμο, όπου ο χρόνος μοιάζει να σταματά και η φύση ζωγραφίζει με σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Καλώς ήρθατε στο Σπήλαιο Κουκούρι, ή αλλιώς Κουκουρότρυπα, ένα εντυπωσιακό γεωλογικό φαινόμενο που βρίσκεται μόλις 1,5 χιλιόμετρο νοτιοδυτικά του χωριού Καφιόνα, στη μαγευτική Λακωνία. Η ιστορία και η εξερεύνηση αυτού του σπηλαίου συνδέονται άρρηκτα με τον Κωνσταντίνο Μερδενισιάνο, Ιατρό – Σπηλαιολόγο και Πρόεδρο της Εταιρίας Πνευματικής και Επιστημονικής Αναπτύξεως (Ε.Π.Ε.ΑΝ.), ο οποίος υπήρξε η κινητήριος δύναμη πίσω από τη συστηματική του μελέτη.
Ένας Κόσμος κάτω από τη Γη
Η είσοδος του σπηλαίου, μια μικρή σχισμή διαστάσεων 1,5 x 0,5 μέτρων, αποτελεί την πύλη σε ένα υπόγειο θαύμα. Αφού συρθείτε αρχικά σε έναν κατηφορικό διάδρομο μήκους περίπου 40 μέτρων, θα βρεθείτε μπροστά σε μια απότομη, 7 μέτρων κατάβαση. Μόλις την ξεπεράσετε, θα αντικρίσετε τη «Μεγάλη Αίθουσα», ένα πραγματικά επιβλητικό δωμάτιο με διαστάσεις 32 μέτρα μήκος, 23 μέτρα πλάτος και ύψος που φτάνει τα 13 μέτρα! Εδώ, η φύση έχει σμιλεύσει αριστουργήματα: συστάδες από σταλακτίτες κρέμονται από την οροφή, δημιουργώντας ένα θέαμα απαράμιλλης μεγαλοπρέπειας.
Το Μυστήριο του Νερού και της «Κρυστάλλινης Βροχής»
Αυτό που κάνει το Κουκούρι μοναδικό είναι η συνύπαρξη ξηρών και λιμναίων τμημάτων. Στη «Μεγάλη Αίθουσα», το ανατολικό μέρος είναι ξηρό, γεμάτο με βράχια που έχουν πέσει από την οροφή, ενώ το λιμναίο τμήμα συνεχίζει σε δύο ακόμα θαλάμους. Ο δεύτερος από αυτούς τους θαλάμους παρουσιάζει τόσο μεγάλη κλίση που το νερό φτάνει σχεδόν μέχρι την οροφή, μετατρέποντας την εξερεύνηση σε μια πραγματική περιπέτεια με βάρκες, ανάμεσα σε αιχμηρούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες.
Εκεί, σε αυτούς τους μικρούς θαλάμους, θα συναντήσετε ένα θέαμα που κόβει την ανάσα: κατάλευκους μακαρονοειδείς, ξιφοειδείς και βοτρυοειδείς σταλακτίτες. Η απίστευτη λευκότητα τους και η λάμψη από τη σταγονορροή δίνουν την εντύπωση μιας «κρυστάλλινης βροχής» που πάγωσε ξαφνικά, δικαιώνοντας το όνομα που τους δόθηκε.
Το σπήλαιο λειτουργεί ουσιαστικά ως κοίτη ενός υπόγειου ποταμού, του οποίου ένα τμήμα είναι ακόμα ενεργό. Τα νερά του εκβάλλουν κάτω από τη θάλασσα, στον όρμο Κουκούρι. Ένα ενδιαφέρον υδρολογικό στοιχείο είναι πως, παρόλο που τροφοδοτείται με γλυκά νερά, η εισροή θαλασσινού νερού από ένα υποθαλάσσιο κλάδο δημιουργεί υφάλμυρα στρώματα στον πυθμένα της λίμνης, ενώ τα γλυκότερα νερά παραμένουν στην επιφάνεια.
Ένα Παράθυρο στην Προϊστορία και η Συμβολή της Ε.Π.Ε.ΑΝ.
Πέρα από τη γεωλογική του ομορφιά, το Κουκούρι κρύβει και σημαντικά αρχαιολογικά μυστικά. Η συστηματική εξερεύνηση του σπηλαίου από την Ε.Π.Ε.ΑΝ., υπό την ευθύνη του Κώστα Μερδενισιάνου και των συνεργατών του (Αλέκο Φλωράκη, Ειρήνη Μιχαλοπούλου, Μιχ. Καλαποθαράκο, Γιώργο Λαζανά, Αλέξη και Βάσω Αμουργιανού), υπήρξε καθοριστική. Κατά τη διάρκεια των εξερευνήσεων το 1969 και το 1987, βρέθηκαν διάσπαρτα θραύσματα αγγείων, καθώς και οστά ανθρώπων και ζώων, κυρίως στη «Μεγάλη Αίθουσα». Ακόμα πιο εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα σε εσοχές των τοιχωμάτων της απότομης κατάβασης: θραύσματα αγγείων, λίθινα εργαλεία, ακόμα και υποτυπώδη λιθόκτιστα σκαλοπάτια που διευκόλυναν την κάθοδο! Η ύπαρξη αιθάλης στα τοιχώματα μαρτυρά την εκτεταμένη χρήση φωτιάς.
Όλα αυτά τα ευρήματα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το σπήλαιο κατοικούνταν, περιστασιακά ή μόνιμα, πιθανότατα κατά τη Νεολιθική εποχή. Αυτή η άποψη ενισχύεται από την ευρύτερη περιοχή, ιδίως το γνωστό σπήλαιο Αλεπότρυπα του Διρού, που έχει προσφέρει πληθώρα νεολιθικών δειγμάτων. Ο ρόλος του Κωνσταντίνου Μερδενισιάνου και της Ε.Π.Ε.ΑΝ. στην αποκάλυψη αυτών των παλαιοανθρωπολογικών και αρχαιολογικών στοιχείων υπήρξε κομβικός.
Βιολογική Ποικιλομορφία και οι Διαστάσεις του Σπηλαίου
Το σπήλαιο φιλοξενεί επίσης ζωή. Από τις πρόχειρες βιοσπηλαιολογικές έρευνες έχουν παρατηρηθεί πολυάριθμα τρογλόβια Δολιχόποδα, νυχτερίδες, καθώς και γυμνοσάλιαγκες κοντά στην είσοδο.
Σε ό,τι αφορά τις διαστάσεις, το σπήλαιο εκτείνεται σε ευθεία γραμμή για περίπου 80 μέτρα. Το ξηρό τμήμα των διαδρόμων του φτάνει τα 105 μέτρα, ενώ το λιμναίο τα 60 μέτρα, δίνοντας ένα συνολικό μήκος διαδρόμων 165 μέτρα. Το μεγαλύτερο βάθος των νερών της «Μεγάλης Λίμνης» αγγίζει τα 6 μέτρα, ενώ το μέγιστο ύψος της οροφής στη «Μεγάλη Αίθουσα» υπολογίζεται στα 13 μέτρα. Η είσοδος του σπηλαίου βρίσκεται 20 μέτρα ψηλότερα από την επιφάνεια της θάλασσας, ενώ το μεγαλύτερο βάθος του σε σχέση με την είσοδο είναι στη «Μεγάλη Αίθουσα», στα 11,5 μέτρα.
Το Σπήλαιο Κουκούρι αποτελεί έναν θησαυρό γεωλογικής, υδρολογικής και αρχαιολογικής σημασίας. Η αφοσίωση του Κωνσταντίνου Μερδενισιάνου και της Ε.Π.Ε.ΑΝ. συνέβαλε καθοριστικά στην ανάδειξη αυτού του μοναδικού μνημείου της φύσης και της ιστορίας. Αν και οι έρευνες μέχρι στιγμής έχουν επικεντρωθεί κυρίως στη σπηλαιολογική του μελέτη, είναι βέβαιο ότι με πιο ολοκληρωμένες εξερευνήσεις και τη συνδρομή ειδικών επιστημόνων, το Κουκούρι θα αποκαλύψει ακόμα περισσότερα από τα καλά κρυμμένα του μυστικά. Έτοιμοι για το δικό σας ταξίδι στον υπόγειο αυτό κόσμο;
Κείμενο: Όμορφη Μάνη
Πηγή: mani.org
Άλλη πηγή: http://users.ntua.gr/
