Η Ενιαία Μάνη αποκόπηκε διοικητικά από τη Λακωνία ήδη από το 1937 με διάταγμα της κυβέρνησης Μεταξά. Αυτός ο διαχωρισμός θεσπίστηκε με νόμο της κυβέρνησης Μεταξά το 1937, διαιρώντας τη Μάνη μεταξύ των νομών Λακωνίας και Μεσσηνίας, δημιουργώντας έτσι τη διάκριση σε Μεσσηνιακή και Λακωνική Μάνη. Η συγκεκριμένη νομοθετική πράξη αναφέρεται ως Νόμος 1026/24/12/1937,
δημοσιευμένος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, έτος 1938, τεύχος Α΄, αριθμός 8, (12 Ιανουαρίου), σελ. 27. Το Διοικητικό Δικαστήριο Καλαμών είχε προηγουμένως καθορίσει τα όρια των τότε κοινοτήτων Σελίτσης (Λακωνίας) και Γιαννιτσάνικων (Μεσσηνίας) το 1917. Το βόρειο όριο της Μάνης ξεκινά δυτικά από τη Βέργα, κοντά στα νότια προάστια της Καλαμάτας, και μέσω του ανάγλυφου του Καλαθίου φτάνει στην κορυφογραμμή του Ταϋγέτου, από όπου με μια διαγώνια τομή συναντά την πεδινή ζώνη βόρεια από το Γύθειο. Στην πλευρά της Μεσσηνίας, το βόρειο όριό της είναι ο οικισμός Βέργα, στα νοτιοανατολικά προάστια της Καλαμάτας.
Ο αείμνηστος Μανιάτης ακαδημαϊκός Σωκράτης Κουγέας, με καταγωγή απο τους Δολούς Αβίας ,ο οποίος υπήρξε μεγάλη μορφή του πνευματικού κόσμου εκείνης της εποχής, όταν του είπαν ότι λόγω κοντινότερης απόστασης εντάχθηκε η ΒΔ Μάνη στο νομό Μεσσηνίας είπε χαριτολογώντας:
«Για τον ίδιο λόγο θα έπρεπε να εκχωρηθεί η Κομμοτηνή κι η Ξάνθη στη Βουλγαρία».
Ο διοικητικός διαχωρισμός του 1937 από την κυβέρνηση Μεταξά ήταν μια σκόπιμη πολιτική στρατηγική για την αποδυνάμωση της αντιληπτής περιφερειακής συνοχής και του δυναμικού αυτονομίας των Μανιατών, παρά μια αμιγώς διοικητική βελτιστοποίηση. Ο διαχωρισμός αποτελούσε μια προσπάθεια να διασπαστεί το ενιαίο μέτωπο των Μανιατών και χαρακτηρίστηκε ως «διοικητική αδικία» που έπληξε τη φυσιογνωμία και τις προοπτικές ανάπτυξης της Μάνης. Το καθεστώς Μεταξά, μια αυταρχική κυβέρνηση, θα επεδίωκε φυσικά να συγκεντρώσει τον έλεγχο και να καταστείλει κάθε ισχυρή περιφερειακή ταυτότητα ή πιθανά κέντρα αντιπολίτευσης. Διαιρώντας τη Μάνη μεταξύ δύο νομών, στόχευε να αραιώσει τη συλλογική τους δύναμη και ταυτότητα, καθιστώντας δυσκολότερο για αυτούς να δράσουν ως ενιαία πολιτική δύναμη, ενισχύοντας έτσι την εξουσία της κεντρικής κυβέρνησης. Αυτή είναι μια κλασική τακτική διαίρει και βασίλευε.
Παρά τον διοικητικό κατακερματισμό, ο διαχωρισμός απέτυχε να διαβρώσει πλήρως την ισχυρή, κοινή μανιάτικη πολιτισμική και ανθρωπογεωγραφική ταυτότητα. Στην Μάνη ,«ο διοικητικός κατακερματισμός δεν επηρεάζει την ανθρωπογεωγραφική της ενότητα και την αίσθηση κοινής ταυτότητας» και ότι «ο Μανιάτης παραμένει Μανιάτης, είτε κατοικεί στη Μεσσηνιακή είτε στη Λακωνική Μάνη». Αυτό υποδηλώνει μια θεμελιώδη ασυμφωνία μεταξύ των διοικητικών ορίων και της βαθιά εδραιωμένης πολιτισμικής ταυτότητας. Το κράτος μπορεί να ξανασχεδιάσει γραμμές σε έναν χάρτη, αλλά δεν μπορεί εύκολα να εξαλείψει αιώνες κοινής ιστορίας, εθίμων και συλλογικής αίσθησης του ανήκειν, τα οποία είναι πιο ανθεκτικά από πολιτικά διατάγματα. Η διατήρηση της αδιαίρετης Μητρόπολης Μάνης υπογραμμίζει περαιτέρω αυτή την διαρκή πολιτισμική ενότητα.
Πηγές:
- maniatika.wordpress.com
- piontesmani.wordpress.com
- maniatiki.gr
- diazoma.gr
Κείμενο Όμορφη Μάνη
Ο διοικητικός διαχωρισμός του 1937 οδήγησε σε πληθυσμιακή συρρίκνωση. Θεωρείται «μεγίστη αδικία» και «διοικητική αδικία» που έπληξε τη φυσιογνωμία και τις προοπτικές ανάπτυξης της Μάνης. Υποστηρίζεται ότι η Μάνη θα έπρεπε να είχε γίνει ένας ξεχωριστός, ενιαίος νομός.
Παρά τον διοικητικό κατακερματισμό, ο «ψυχικός διχασμός» δεν επήλθε πλήρως. Ο Μανιάτης παραμένει Μανιάτης, ανεξάρτητα από το αν κατοικεί στη Μεσσηνιακή ή στη Λακωνική Μάνη, καθώς διατηρούν τα πιο συμπαγή ιδιοτροπικά χαρακτηριστικά τους, ακόμη και φυσιογνωμικά. Η περιοχή συνιστά μια ενιαία ανθρωπογεωγραφική ενότητα, με τους κατοίκους να διατηρούν την αίσθηση κοινής ταυτότητας, καταγωγής και ιστορίας. Ενιαία διακριτά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν το μανιάτικο τοπίο (Ταΰγετος σε επαφή με τη θάλασσα), την εκτεταμένη ελαιοκαλλιέργεια, τους οχυρωμένους οικισμούς με τους μανιάτικους πύργους και τα βυζαντινά/μεταβυζαντινά μνημεία. Η Ιερά Μητρόπολη Μάνης (πρώην Γυθείου, Οιτύλου και πάσης Μάνης) παρέμεινε αδιαίρετη, λειτουργώντας ως σημείο πολιτισμικής αναφοράς για τους κατοίκους.
Ο διοικητικός διαχωρισμός, που αποσκοπούσε στη διάσπαση της μανιάτικης ενότητας , απέτυχε παραδόξως να εξαλείψει τη βαθιά ριζωμένη πολιτισμική και ψυχολογική τους συνοχή. Ο ρητός στόχος της κυβέρνησης Μεταξά ήταν να «διασπάσει το ενιαίο μέτωπο των Μανιατών». Ωστόσο, πολλαπλά αποσπάσματα επιβεβαιώνουν ότι παρά τούτο, ο «ψυχικός διχασμός δεν επήλθε πλήρως» και ότι οι Μανιάτες «διατηρούν τα πιο συμπαγή ιδιοτροπικά χαρακτηριστικά». Αυτό υποδηλώνει μια θεμελιώδη ασυμφωνία μεταξύ των διοικητικών ορίων και της βαθιά εδραιωμένης πολιτισμικής ταυτότητας. Το κράτος μπορεί να ξανασχεδιάσει γραμμές σε έναν χάρτη, αλλά δεν μπορεί εύκολα να εξαλείψει αιώνες κοινής ιστορίας, εθίμων και συλλογικής αίσθησης του ανήκειν, τα οποία είναι πιο ανθεκτικά από πολιτικά διατάγματα. Η διατήρηση της αδιαίρετης Μητρόπολης Μάνης αποτελεί ένα απτό σύμβολο αυτής της διαρκούς ενότητας.
Υπάρχει μια σύγχρονη έκκληση για τη διοικητική επανένωση της Μάνης, βασισμένη σε οικονομικά, αναπτυξιακά, περιβαλλοντικά και ιστορικά επιχειρήματα. Αυτό το αίτημα θεωρείται ως μια ελάχιστη ένδειξη τιμής και ευγνωμοσύνης για τη συμβολή των Μανιατών στη δημιουργία του ελληνικού κράτους. Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι μια ενιαία Μάνη ως ξεχωριστός νομός θα προσέφερε σημαντικές δυνατότητες στην περιοχή, επιτρέποντάς της να συμμετέχει σε αναπτυξιακά προγράμματα της Κοινότητας και να διαχειρίζεται τους δικούς της πόρους. Οι αντίπαλοι, όπως ο δήμαρχος Δυτικής Μάνης, αντιτίθενται στην επανένωση, επικαλούμενοι πιθανές διοικητικές δυσκολίες λόγω της μεγάλης έκτασης και της ποικιλόμορφης μορφολογίας, και τονίζοντας ότι τέτοιες αποφάσεις πρέπει να πηγάζουν από τη βούληση των πολιτών. Η ιστορική ρήση «Όντες είν’ η Μάνη σύμφωνη, βγάν’ άρματα μεγάλα» χρησιμοποιείται για να τονίσει τη σημασία της ενότητας.
Η συνεχιζόμενη συζήτηση για μια ενιαία Μάνη καταδεικνύει πώς οι ιστορικές διοικητικές αποφάσεις (ο διαχωρισμός του 1937) εξακολουθούν να έχουν σημαντικές σύγχρονες πολιτικές και αναπτυξιακές επιπτώσεις, τροφοδοτώντας μια αίσθηση ιστορικής αδικίας και διαμορφώνοντας τις περιφερειακές φιλοδοξίες. Η έκκληση για επανένωση δεν είναι απλώς μια νοσταλγική παράκληση, αλλά πλαισιώνεται με σύγχρονα επιχειρήματα για την οικονομική ανάπτυξη, τη περιβαλλοντική διαχείριση και την καλύτερη απορρόφηση πόρων. Αυτό δείχνει ότι η ιστορική «αδικία» του διαχωρισμού του 1937 δεν είναι απλώς μια ιστορική υποσημείωση, αλλά ένα ζωντανό παράπονο που επηρεάζει τις τρέχουσες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Η συζήτηση αντικατοπτρίζει την επιθυμία για μεγαλύτερη περιφερειακή αυτοδιάθεση και αναγνώριση, αξιοποιώντας ιστορικές συνεισφορές για να δικαιολογήσει μια σύγχρονη διοικητική αλλαγή που θα ενδυνάμωνε, θεωρητικά, την περιοχή να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες προκλήσεις της πιο αποτελεσματικά.
Κείμενο Όμορφη Μάνη
