Στις δυτικές πλαγιές του Ταϋγέτου, εκεί που το βλέμμα χάνεται στα άγρια μανιάτικα τοπία και η ιστορία ψιθυρίζει σε κάθε πέτρα, βρίσκεται ένας πύργος που στέκει αγέρωχος στο πέρασμα των αιώνων. Πάνω στο χαρακτηριστικό ύψωμα των βράχων, τον περίφημο «ξερόβραχο της Κουδούνας», σε υψόμετρο 700 μέτρων, στα όρια του Εξωχωρίου της Έξω Μάνης , δεσπόζει ο Πύργος του Κιτρινιάρη-Ξανθέα. Ένα μνημείο που αποτελεί όχι απλώς ένα κτίσμα, αλλά ένα ζωντανό κομμάτι της προεπαναστατικής Ελλάδας, ένα τυπικό δείγμα οχυρωμένης κατοικίας (πυργόσπιτου) του 18ου αιώνα.
Η Στρατηγική Θέση και η Αμυντική Σημασία
Φανταστείτε την εποχή που η περιοχή έσφυζε από ζωή, με τους ανθρώπους να μετακινούνται πεζή και με ζώα μέσα από δύσβατες διαβάσεις. Τότε, ο Πύργος του Κιτρινιάρη-Ξανθέα, χάρη στην απόλυτα στρατηγική του θέση, αποκτούσε κομβική σημασία. Δέσποζε της χαράδρας και έλεγχε κάθε πέρασμα, λειτουργώντας ως ένα άγρυπνο μάτι που προστάτευε τους κατοίκους.
Μαζί με τα κοντινά μοναστήρια Σαμουήλ και Βαϊδενίτσας, σχημάτιζε ένα ισχυρό οχυρό τρίγωνο, γνωστό ως το «οχυρό τρίγωνο της Σαϊδώνας». Ο σκοπός ήταν σαφής: η άμυνα και η φύλαξη των χωριών της Καρδαμύλης και της Ανδρούβιστας από τυχόν επιδρομές των Οθωμανών από την πλευρά της Βασιλικής. Ήταν μια εποχή που η επιβίωση απαιτούσε οχύρωση και προνοητικότητα, και ο πύργος αυτός ήταν η απάντηση στην ανάγκη για ασφάλεια. Ανήκε, άλλωστε, σε μία από τις ισχυρότερες οικογένειες της Μάνης, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία του.
Αρχιτεκτονικά και Οχυρωματικά Χαρακτηριστικά: Η Τέχνη της Άμυνας
Ο Πύργος του Κιτρινιάρη-Ξανθέα είναι κτισμένος με αργούς λίθους από ντόπιο ασβεστολιθικό πέτρωμα, με μερική χρήση ημιλαξευτών λίθων στα ανοίγματα, αποδεικνύοντας την επιδεξιότητα των Μανιατών μαστόρων. Στη σημερινή του μορφή, παρά την εγκατάλειψη, διακρίνεται ένας τριώροφος πύργος σχεδόν τετράγωνης κάτοψης και ένα ορθογωνικής κάτοψης διώροφο πρόκτισμα.
Τα πατώματα ανάμεσα στους ορόφους ήταν ξύλινα, όπως συνηθιζόταν στα πυργόσπιτα της εποχής, ενώ η κορυφή του καλυπτόταν από μια ξύλινη δίρριχτη στέγη, η οποία δυστυχώς δεν σώζεται σήμερα. Ωστόσο, τα οχυρωματικά του στοιχεία παραμένουν εντυπωσιακά:
- Πολεμότρυπες: Αρκετές πολεμότρυπες διατρέχουν και τις τέσσερις πλευρές του, μαρτυρώντας την ετοιμότητα για άμυνα.
- Παράθυρα: Τα παράθυρα σε σχήμα καμάρας προσδίδουν μια ξεχωριστή αισθητική, συνδυάζοντας την ομορφιά με την πρακτικότητα.
- Μαντρότοιχος και Τοξωτή Θύρα: Ο μαντρότοιχος που περιέβαλλε τον πύργο και η τοξωτή του θύρα συμπλήρωναν την εικόνα ενός πλήρως οχυρωμένου συγκροτήματος.
Σήμερα, αν και ερειπωμένος, ο Πύργος του Κιτρινιάρη-Ξανθέα παραμένει ένα ενδιαφέρον δείγμα της προεπαναστατικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής της Μάνης, προσφέροντας μια μοναδική ματιά σε μια εποχή αγώνων, στρατηγικής και επιβίωσης.
Εξαιρετικό φωτογραφικό υλικό στην πολύ σπουδαία ιστοσελίδα Οι Μανιάτες είναι Παντού , πατήστε εδώ:
Όμορφη Μάνη
