Ακολουθεί η ιστορία του Πύργου του Χριστόδουλου, που βρίσκεται στα Χρηστέικα, στον Άγιο Δημήτρη της Μάνης.
Η Κατασκευή και ο Σκοπός των Πύργων στη Μάνη
Οι παλιές, ισχυρές οικογένειες της Μάνης, γνωστές ως “μεγαλογενήτες”, έχτιζαν πύργους για να προστατεύονται από τους Τούρκους, τους πειρατές, αλλά και από τις συνεχείς εσωτερικές διαμάχες και τις βεντέτες. Στη Μέσα Μάνη υπάρχουν περισσότεροι πύργοι, ενώ στην Έξω Μάνη είναι περίπου δέκα. Ένας από αυτούς είναι ο Πύργος του Χριστόδουλου.
Ο πύργος του Χριστόδουλου είναι χτισμένος κοντά στη θάλασσα, με σκοπό να ελέγχει την περιοχή από τους πειρατές. Αυτοί συνήθιζαν να πραγματοποιούν αιφνιδιαστικές επιθέσεις στα παραθαλάσσια χωριά, αλλά και στα πιο ορεινά. Γι’ αυτόν τον λόγο, τα μανιάτικα χωριά χαρακτηρίζονται από στενά καντούνια και μικρά παραθυράκια.
Οι περισσότεροι κουρσάροι ήταν Σαρακηνοί από την Μπαρμπαριά. Έρχονταν με τα καράβια τους και άρπαζαν ό,τι έβρισκαν, κυρίως όμως σκλάβωναν γυναίκες και παιδιά για να τα πουλήσουν στα σκλαβοπάζαρα – ένα είδος εμπορίου της εποχής. Για να το πετύχουν αυτό, έπρεπε να βρουν τους Μανιάτες απροετοίμαστους, με τους άντρες απόντες και τους αμυνόμενους σε αδύναμη θέση, καθώς αλλιώς οι Μανιάτες δεν ανέχονταν τέτοιες ενέργειες.
Ο Χριστόδουλος –ή ίσως ο πατέρας ή ο παππούς του– έχτισε λοιπόν τον πύργο, τοποθέτησε κανόνια και βιγλάτορες (φρουρούς) για να επιτηρούν το πέλαγος. Ο σκοπός ήταν να εντοπίζουν τυχόν εχθρικά πλοία και να ειδοποιούν τον στρατό για να τα διώξει.
Η Ηρωική Άμυνα της Καπετάνισσας
Μια φορά, ο καπετάνιος και οι άντρες του απουσίαζαν. Στον πύργο είχε μείνει μόνο η καπετάνισσα με τους γέρους και τα παιδιά. Σαν να το γνώριζαν οι κουρσάροι, έφτασαν με τα καράβια τους και αγκυροβόλησαν έξω από τον Άγιο Δημήτρη. Βγήκαν με τις βάρκες, κρατώντας σπαθιά.
Ο βιγλάτορας του πύργου, από την κορυφή, τους είδε από μακριά και ειδοποίησε την καπετάνισσα, η οποία κοιμόταν στο ανώι με τα παιδιά. Λέγεται ότι η επίθεση έγινε νύχτα, για να τους πιάσουν στον ύπνο, και ο φύλακας είδε το ξένο καράβι με το φεγγάρι. Για να προχωρήσουν στα άλλα χωριά, οι κουρσάροι έπρεπε πρώτα να καταλάβουν τον πύργο και να νικήσουν τον στρατό του Χριστόδουλου.
Η αντίδραση της καπετάνισσας ήταν αξιοθαύμαστη: μόλις ενημερώθηκε για το εχθρικό πλοίο που αγκυροβόλησε στην Οξώπετρα, κατάλαβε την κρισιμότητα της κατάστασης. Δεν έχασε την ψυχραιμία της και ετοιμάστηκε να αντιμετωπίσει τους επιτιθέμενους.
Οι περισσότεροι πύργοι, για να περάσει κανείς από το πυργόσπιτο στον κυρίως πύργο, έχουν ένα χαντάκι πλάτους τριών έως τεσσάρων μέτρων. Πάνω σε αυτό το χαντάκι τοποθετούνταν δοκάρια, σαν γέφυρα. Αν αυτή η “γεφυρούλα” καταστρεφόταν, ήταν δύσκολο για τους εχθρούς να περάσουν. Η καπετάνισσα διέταξε τους φρουρούς του πύργου να καταστρέψουν αυτό το πέρασμα, ώστε να μην μπορούν οι κουρσάροι να εισέλθουν.
Ωστόσο, οι κουρσάροι προχώρησαν, σκότωσαν τους λίγους φρουρούς –χωρίς να γνωρίζουμε τον αριθμό των δικών τους απωλειών–, και χρησιμοποίησαν ξύλα (πιθανόν οι φρουροί να μην πρόλαβαν να καταστρέψουν εντελώς τη γέφυρα) για να περάσουν στο ισόγειο του πύργου.
Το ισόγειο επικοινωνούσε με το ανώι μέσω μιας ξύλινης σκάλας, που έφτανε στην τρύπα του καταρράχτη (μια καταπακτή στο πάτωμα). Ανέβαινες τη σκάλα και, αν η πορτούλα του καταρράχτη ήταν ανοιχτή, περνούσες στον επάνω όροφο. Οι κουρσάροι άρχισαν να ανεβαίνουν, προσπαθώντας να φτάσουν στο δώμα για να βρουν την καπετάνισσα και τα παιδιά της και να τα σκλαβώσουν. Έσπασαν την πορτούλα, χάλασαν τον σύρτη και προσπαθούσαν να ανέβουν ένας-ένας.
Η καπετάνισσα όμως δεν αστειευόταν. Πήρε το τσεκούρι που είχε για τέτοιες περιστάσεις και, καθώς οι κουρσάροι έπιαναν το πάτωμα για να περάσουν πάνω, τους ακρωτηρίαζε τα χέρια. Μόλις οι κουρσάροι κατάλαβαν ότι δεν μπορούσαν να ανέβουν, υποχώρησαν και έφυγαν, με κομμένα χέρια. Ο πρώτος στον οποίο έκοψε τα χέρια ήταν ο αρχηγός τους, ο αρχικουρσάρος. Έτσι, η καπετάνισσα έσωσε τον πύργο και, ποιος ξέρει, ίσως και πολλά χωριά! Βέβαια, αργότερα θα ειδοποιήθηκαν και οι άντρες και θα τους καταδίωξαν.
Η Κληρονομιά του Πύργου και οι Θρύλοι
Ο πύργος αυτός πέρασε από γενιά σε γενιά στους Χρηστέους. Ο τελευταίος ιδιοκτήτης του ονομαζόταν επίσης Χριστόδουλος Χρηστέας. Πέθανε, και σήμερα ο πύργος ανήκει στη σύζυγό του και τις δύο κόρες του.
Έξω από τον πύργο, μέχρι πρόσφατα, βρισκόταν ένα κανόνι –δεν είναι γνωστό αν βρίσκεται ακόμα εκεί ή αν το πήραν– το οποίο ονομάζονταν “Κοψοχείλα” γιατί το χείλος του στην μπούκα ήταν σπασμένο. Λέγεται ότι κοντά στον πύργο έχουν ακουστεί φαντάσματα, αλλά δεν είναι σίγουρο αν ανήκουν στους πειρατές ή στους νεκρούς του Ιμπραήμ. Κι αυτό γιατί, σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, πριν τις μάχες στη Βέργα και στο Διρό, ο Ιμπραήμ προσπάθησε να εισβάλει στη Μάνη από την περιοχή του Αγίου Δημήτρη.
Από το βιβλίο του Γιάννη Μανιατέα “Παραμύθια Μύθοι& Θρύλοι της Μάνης”¨Εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη
