Στα ταραγμένα χρόνια του 19ου αιώνα, κάτω από τον βαρύ ζυγό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Κρήτη, το μεγαλόνησο με την πλούσια ιστορία, δεν έπαψε ποτέ να ονειρεύεται την ένωσή της με τη μητέρα Ελλάδα. Το 1866, η φλόγα της ελευθερίας άναψε και πάλι, παρασύροντας τους Κρητικούς σε έναν τριετή αγώνα γεμάτο ηρωισμό και θυσίες.
Από την ελεύθερη Ελλάδα, το άκουσμα της επανάστασης στην Κρήτη έφερε ένα κύμα συγκίνησης και αλληλεγγύης. Καρδιές γενναίες, γεμάτες εθνικό φρόνημα, δεν δίστασαν να αφήσουν πίσω τους τα πάντα και να σπεύσουν στο πλευρό των Κρητικών αδελφών τους. Ανάμεσα σε αυτούς τους εθελοντές, ξεχώρισαν οι ατρόμητοι Μανιάτες, απόγονοι πολεμιστών, που έφεραν μαζί τους την άγρια λεβεντιά της πατρίδας τους.
Στην πρώτη γραμμή αυτού του εθελοντικού ρεύματος βρέθηκε μια εμβληματική μορφή: ο Δημήτρης Πετροπουλάκης. Ένας γέροντας με την ψυχή νεαρού πολεμιστή, βετεράνος της θρυλικής Επανάστασης του 1821. Στα μάτια του καθρεφτιζόταν η ιστορία ενός έθνους που δεν μάθαινε να σκύβει το κεφάλι. Τον Δεκέμβριο του 1866, σαν άλλος αρχαίος ήρωας, αποβιβάστηκε στις κρητικές ακτές, φέρνοντας μαζί του περίπου 600 παλικάρια, έτοιμα να χύσουν το αίμα τους για την κοινή πατρίδα. Στο Ρέθυμνο, η παρουσία του ήταν φωτεινός φάρος ελπίδας και ανδρείας. Η συμβολή της οικογένειας Πετροπουλάκη ήταν αξιοσημείωτη, καθώς συνολικά οκτώ μέλη της συμμετείχαν στην Κρητική Επανάσταση του 1866-1869.
Παράλληλα με τις μάχες, ένα από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα της επανάστασης ήταν το Ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου τον Νοέμβριο του 1866. Η θυσία των εκατοντάδων πολιορκημένων συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη και ενέτεινε την αλληλεγγύη προς τον αγώνα των Κρητικών. Η μνήμη αυτού του ηρωικού θανάτου τιμάται κάθε χρόνο στην Ασή Γωνιά.
Παρά τον ηρωισμό των Κρητικών και τη γενναιόδωρη συνεισφορά των εθελοντών από την Ελλάδα, η επανάσταση, μετά από σκληρές μάχες και θυσίες, δεν έφερε το ποθούμενο αποτέλεσμα της ένωσης. Όμως, η φλόγα που άναψε το 1866 δεν έσβησε. Έγινε σπόρος για τους μετέπειτα αγώνες, οδηγώντας τελικά στην αυτονόμηση της Κρήτης και την ιστορική της ένωση με την Ελλάδα. Η Κρητική Επανάσταση του 1866-1869 έγραψε ένα ακόμη λαμπρό κεφάλαιο στην ιστορία του ελληνικού έθνους, γεμάτο θάρρος, αυταπάρνηση και την αιώνια δίψα για ελευθερία.
Η αδελφική αυτή σχέση, που σφυρηλατήθηκε στα πεδία των μαχών, παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα. Οι Κρητικοί τιμούν τους Μανιάτες παρευρισκόμενοι στις εκδηλώσεις της 17ης Μαρτίου για την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης στη Μάνη, ενώ οι Μανιάτες ανταποδίδουν την τιμή, παρευρισκόμενοι στις εκδηλώσεις στην Κρήτη στις 3 Νοεμβρίου.
Όμορφη Μάνη
